Kort

RIVM-laboratoria in Bilthoven verouderd, maar nieuw gebouw is nog steeds niet voltooid

Het RIVM in Bilthoven loopt tegen de dreiging aan dat de laboratoria dicht moeten: volgens de beheerder is het zo verouderd dat het niet meer verantwoord is om de gebouwen open te houden. Daardoor komt het RIVM aardig klem te zitten, zo meldt de NOS.

De organisatie zou al in 2018 verhuizen naar het Utrecht Science Park maar het gebouw voldoet nog steeds niet aan de eisen. Vorig jaar bleek de beveiligingsinstallatie niet goed genoeg te functioneren. In september bleek dat verhuizen nog steeds geen optie is omdat het nodig is om gasgeneratoren te plaatsen vanwege een overvol stroomnet. Wanneer het nieuwe gebouw wel in gebruik kan worden genomen, daarover durven weinig mensen een voorspelling te doen.

Windesheim negeert rookverbod en riskeert boete

Hogeschool Windesheim heeft sinds september vier rookplekken ingericht op de campus in Zwolle, schrijft WIN. Daarmee begeeft de hogeschool zich volgens de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) op juridisch glad ijs. Sinds 2020 geldt op alle onderwijsterreinen een wettelijk rookverbod en het aanwijzen van rookplekken op de campus is niet toegestaan.

De NVWA benadrukt dat onderwijsinstellingen verantwoordelijk zijn voor de handhaving van het rookverbod. Bij overtredingen kunnen ze boetes krijgen. Windesheim erkent dat de rookplekken ‘op gespannen voet’ staan met de wet en loopt daardoor het risico op een sanctie.

Volgens de NVWA ondermijnen rookzones het doel van rookvrije campussen. Ook Karoly Illy, voorzitter van de Rookvrije Generatie, noemt het besluit opmerkelijk. Hij wijst erop dat zichtbaarheid van roken het rookgedrag beïnvloedt en dat meeroken gezondheidsrisico’s met zich meebrengt.

Windesheim zegt de rookplekken te hebben aangewezen om overlast door rokende studenten en medewerkers te beperken. De maatregel is volgens de hogeschool tijdelijk, maar de rookplekken blijven voorlopig bestaan.

Hbo trekt meer eerstejaars studenten dan verwacht

De verwachting is dat het aantal eerstejaars in het hbo gaat krimpen, maar dit jaar is er hbo-breed toch nog een lichte groei. De hogescholen tellen 109 duizend eerstejaars, tweeduizend meer dan vorig jaar.

Daarvan staan er nu 87.400 eerstejaars ingeschreven bij bacheloropleidingen, zo’n achthonderd meer dan vorig jaar. Er beginnen vooral meer mbo’ers dan voorheen aan een hbo-opleiding.

De groei van dit jaar is vooral zichtbaar bij de sociale studies. Zij trokken maar liefst 1.100 eerstejaars extra (10,9 procent erbij). Opleidingen in het onderwijs en de zorg noteren een bescheiden groei van respectievelijk tweehonderd en honderd eerstejaars.

De hbo-masteropleidingen blijven floreren. Ze gaan van 7.200 naar 8.100 nieuwe inschrijvingen. Dat is, gezien de kleine aantallen, een forse groei. De tweejarige ad-opleidingen staan ook nog altijd in de plus, van 13.500 naar 13.800. Wel al groeien ze minder hard dan voorheen.

De tellingen zijn voorlopig, waarschuwt de Vereniging Hogescholen. De definitieve tellingen worden in februari bekend gemaakt

Bron: HOP

Klacht over hogeschoolblad SAM was onterecht, oordeelt Raad voor de Journalistiek

Begin dit jaar schreef hogeschoolblad SAM van de HAN een artikel over de bestuursbeurzen voor studieverenigingen. Daarin uiten twee studentbestuurders hun onvrede over de toetscommissie bestuursbeurzen.

Het artikel schoot bij die toetscommissie in het verkeerde keelgat. Die diende een klacht in bij de Raad voor de Journalistiek. Volgens de commissie schetste SAM een ‘onevenwichtig beeld’ en zou er onvoldoende wederhoor zijn toegepast.

De Raad voor de Journalistiek ziet dat anders. Journalisten zijn in principe vrij om te bepalen waarover ze schrijven en welk perspectief ze belichten, benadrukt de Raad.

Volgens de Raad heeft SAM voldoende onderscheid gemaakt ‘tussen feiten, beweringen en meningen’.

Daarnaast heeft het hogeschoolblad de toetscommissie meermaals om een reactie gevraagd. De commissie heeft daar geen gebruik van gemaakt. ‘Van enige journalistiek ontoelaatbare vooringenomenheid is niet gebleken’, concludeert de Raad. De klacht is daarom ongegrond verklaard.

HOP, Naomi Bergshoeff

‘De studeercrisis’ van HvanA wint de prijs voor Onderwijsjournalistiek

De Nationale Prijs voor Onderwijsjournalistiek 2026 gaat naar HvanA, het journalistiek onafhankelijke magazine over de Hogeschool van Amsterdam. Het won de prijs met ‘De studeercrisis’, een driedelige videodocumentaire over de opkomst bij colleges, die is gedaald naar ongeveer 30 procent.

De jury stelt over het winnende verhaal: ‘Het is de makers gelukt om studenten en docenten eerlijke verhalen te ontlokken en pijnlijk bloot te leggen dat we als hogescholen en samenleving dit zelf hebben veroorzaakt.’ En ook: ‘Te vaak wordt bij (onderwijs)journalistieke producties over de student gepraat (of volstaan met een paar gemakzuchtige quotes van studenten) en niet met studenten.’

In aflevering 2 van de documentaire vertelt docent-columnist Huib de Zeeuw van Trajectum dat deze studeercrisis ook aan de HU te merken is.

De jury koos uit 36 inzendingen. Genomineerd waren onder andere NRC, de Groene Amsterdammer en de Correspondent. Het is voor het eerst dat een hogeronderwijsmedium de prijs wint.

Na Democraten-zege: Trump behoudt nog veel macht over onderwijs en onderzoek

Er gaat iets veranderen nu de Democratische Partij een meerderheid heeft in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Maar Trump kan de komende twee jaar nog steeds een veto uitspreken over nieuwe wetgeving. Daardoor kunnen de volksvertegenwoordigers bijvoorbeeld niet zomaar de regels rond visa en internationale studenten terugdraaien.

Daarnaast is het de vraag wat er gaat gebeuren met de hoge studieschulden van Amerikanen. Er zijn verschillende plannen van beide politieke partijen om een renteplafond van twee of 2,5 procent te hanteren (een plan dat in Nederland toevallig net is geschrapt). Trump wil daar best naar kijken, zei hij recent.

Opvallend aan de uitslag van de verkiezingen is dat Texas nu een Democratische gouverneur krijgt, Gina Hinojosa, die van het onderwijs een van haar speerpunten maakte. In deze staat mochten docenten zelfs Plato niet zomaar meer op het curriculum zetten. Mogelijk zorgt de Democratische overwinning ervoor dat de censuur wordt teruggedraaid.

HOP, Bas Belleman

AI brengt stortvloed aan onderzoeksgeld-aanvragen. Tijd voor loting?

De opkomst van ChatGPT en andere chatbots zorgt wereldwijd voor een stortvloed aan projectvoorstellen bij onderzoeksfinanciers. Zo neemt bij de Europese onderzoeksraad ERC het aantal aanvragen explosief toe en ook elders is die trend zichtbaar.

Het roept de vraag op hoe zinnig de huidige manier van beurzen verdelen nog is. In dagblad Trouw oppert de Nijmeegse universitair docent Serge Horbach om een deel van de beschikbare beurzen te verloten.

Bij de Nederlandse onderzoeksfinancier NWO vonden voorstanders van loten door de jaren heen weinig gehoor. Toch gaat de organisatie er binnenkort opnieuw naar kijken met een programma voor ‘research on research’. Daarin wordt bijvoorbeeld de impact van onderzoek onderzocht, maar ook de beoordeling van onderzoekskwaliteit.

De toename van AI-onderzoeksvoorstellen lijkt in Nederland overigens mee te vallen. ‘We verwachten dat die storm nog gaat komen’, zegt de woordvoerder. ‘Maar nu geeft AI nog niet de doorslag.’

Bron: HOP

Letschert: triest dat bijeenkomst Joodse studenten niet door kon gaan in Maastricht

In een debat over het wetenschapsbeleid stelden allerlei partijen in de Tweede Kamer vragen over een kleine bijeenkomst van een Joodse studentenvereniging die de Universiteit Maastricht heeft geschrapt vanwege zorgen om de veiligheid.

De lezing ging over de aanslag van Hamas op 7 oktober en de drie jaren erna. Voor- en tegenstanders van de bijeenkomst riepen aanhangers op om erheen te komen en de universiteit durfde het niet meer aan. De studentenvereniging en de betrokken pro-Israëlische organisatie StandWithUs reageerden woedend.

Minister Letschert, voorheen collegevoorzitter van de Universiteit Maastricht, vindt het triest dat de bijeenkomst niet door kon gaan. Ze wil met universiteitenvereniging UNL in gesprek. Dat de bijeenkomst geen doorgang kon vinden, noemde ze in het Kamerdebat ‘onacceptabel’.

De minister wilde niemand de schuld geven, maar denkt wel dat het beter kan. Haar collegaminister van Justitie en zijzelf hebben onlangs nog samen met universiteitsbestuurders overleg gevoerd met burgemeesters, het OM en de politie.

Bron: HOP

Utrecht opnieuw beste brede universiteit, Open Universiteit voert ranglijst aan

De Open Universiteit heeft opnieuw de hoogste score in de Keuzegids Universiteiten 2027. Met 71 punten staat de instelling voor het tweede jaar op rij bovenaan. De Universiteit Utrecht blijft de best beoordeelde brede universiteit van Nederland. Utrecht houdt die positie al jaren vast; bijna een kwart van de bacheloropleidingen krijgt het predicaat topopleiding.

Nieuw dit jaar is een aparte ranglijst voor technische universiteiten. Wageningen University & Research voert die lijst aan, gevolgd door de Universiteit Twente en de TU Eindhoven. De TU Delft sluit de rij.

Bij de brede universiteiten blijft Utrecht eerste met 63 punten. De Radboud Universiteit en de Rijksuniversiteit Groningen delen de tweede plaats met 60 punten. Leiden staat vierde. De VU en de UvA wisselden van positie.

De Keuzegids moet aankomende studenten bij hun studiekeuze helpen en vergelijkt alle Nederlandse bacheloropleidingen. De ranglijst is gebaseerd op de Nationale Studenten Enquête, die dit voorjaar door ruim 248.000 studenten werd ingevuld. Ook studiesucces telt mee, zoals doorstroom naar het tweede jaar en afstudeercijfers.

Bron: HOP

Utrecht verslaat Amsterdam als meest vegan-vriendelijke stad van Nederland

Utrecht is de meest vegan-vriendelijke stad van Nederland. Dat blijkt uit onderzoek van Holidu en V for Food, waarbij het aantal volledig vegan en vegetarische restaurants in 54 gemeenten is afgezet tegen het aantal inwoners.

Utrecht telt 55 plantaardige restaurants: 20 vegan en 35 vegetarische. Daarmee komt de stad uit op 14,6 restaurants per 100.000 inwoners. Amsterdam volgt op de tweede plaats met 10,3 per 100.000 inwoners. Hoewel de hoofdstad met 56 zaken de meeste vegan restaurants heeft, scoort Utrecht relatief hoger.

Ook Arnhem staat verrassend hoog op de derde plaats, met 6,4 plantaardige restaurants per 100.000 inwoners. De stad telt drie vegan en acht vegetarische restaurants.

Utrecht biedt naast restaurants ook volop plantaardige activiteiten. Zo kunnen bezoekers terecht voor vegan foodtours en kookworkshops. Ook zijn er restaurants met volledig plantaardige proefmenu’s en vegan varianten van bekende snacks.

Elf landen lanceren gratis platform voor wetenschappelijke publicaties

Onderzoekers van Nederlandse universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstituten kunnen voortaan gratis publiceren op Open Research Europe (ORE). Elf Europese landen lanceren het platform, met steun van de Europese Commissie, om een alternatief te bieden voor commerciële wetenschappelijke tijdschriften.

Die tijdschriften liggen al langer onder vuur vanwege hoge abonnementskosten, betaalmuren en publicatiekosten die kunnen oplopen tot duizenden euro’s per artikel. Ook duurt het soms maanden of jaren voordat onderzoek verschijnt.

Bij ORE werkt het andersom: artikelen worden eerst online geplaatst. Daarna volgt de peer review door andere wetenschappers. Die beoordelingen zijn openbaar en reviewers worden bij naam genoemd. Auteurs kunnen hun artikel aanpassen, maar eerdere versies blijven beschikbaar.

Volgens Jeroen Sondervan van onderzoeksfinancier NWO bevordert dit de transparantie en erkenning van wetenschappelijk werk. NWO betaalt de komende vijf jaar 370.000 euro mee aan het platform. ORE heeft in totaal een budget van 16 miljoen euro.

Met een Nederlandse campagne wil NWO onderzoekers wijzen op het platform en de afhankelijkheid van commerciële uitgevers verkleinen.

Bron: HOP

Dinsdag krijg je poffertjes en warme chocolademelk in ruil voor je afval

De Green Office organiseert dinsdag 3 november samen met WasteBar NL een opruimactie op het Utrecht Science Park. Studenten en medewerkers kunnen tussen 11.00 en 16.00 uur zwerfafval verzamelen en dit bij de WasteBar inwisselen voor poffertjes en warme chocolademelk. Ze staan op de stoep voor Padualaan 99.

Het initiatief gebruikt afval als betaalmiddel om aandacht te vragen voor zwerfafval en recycling. Deelnemers kunnen tijdens een wandeling, ook wel plandelen genoemd, afval oprapen. De organisatie stelt hiervoor vuilniszakken en grijpers beschikbaar.

De actie richt zich onder meer op sigarettenpeuken. Die bestaan voor ongeveer 90 procent uit plastic. Eén peuk kan bovendien acht liter water vervuilen. Volgens de organisatie belandt 75 procent van de peuken op straat.

Green Office HU zet zich in om een duurzame toekomst te verankeren in het onderwijs en onderzoek van Hogeschool Utrecht, maar ook bij medewerkers en studenten van de HU.