Vanaf schooljaar 2017-2018 moeten leraren zich allemaal inschrijven in het ‘lerarenregister’. Maar serieuze gevolgen heeft dat pas jaren later. Het kabinet doet rustig aan na felle kritiek van de Raad van State.
Zoals artsen en advocaten zich moeten bijscholen om hun vak te mogen uitoefenen, zo zouden ook leraren hun kennis en vaardigheden op peil moeten houden. Dat is de gedachte achter het lerarenregister.
Vandaag heeft staatssecretaris Sander Dekker zijn wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd. Leraren moeten in de toekomst elke vier jaar 160 uur aan hun eigen ontwikkeling besteden, staat daarin. Dat is een volle werkweek per jaar.
Meerwaarde
Het register zelf is er al, maar de meeste leraren schrijven zich niet in. Ze kennen het niet of zien er de meerwaarde niet van. Daarom gaat het kabinet de registratie verplichtstellen.
Maar de Raad van State uitte forse kritiek op de ideeën achter het wetsvoorstel. Als leraren niet aan de eisen voldoen, mogen ze niet meer voor de klas staan en dat is volgens de raad een disproportionele straf. Ook is het maar de vraag of leraren genoeg tijd en mogelijkheden hebben om zich bij te scholen. Misschien zou er eerst een zelfbewuste beroepsgroep moeten komen en dan pas een register, en niet andersom.
Om de kritiek voor te blijven, gaat het kabinet rustig de tijd nemen voor de invoering. In schooljaar 2017-2018 moeten alle leraren zich inschrijven: de bevoegde komen dan in het echte register en de onbevoegde leraren, die bijvoorbeeld nog in opleiding zijn, mogen in een ‘voorportaal’.
Nascholing
In de jaren daarna houden leraren bij hoe het met hun nascholing en ontwikkeling gaat. Dan wordt duidelijk welke docenten genoeg doen en welke een ‘aantekening’ krijgen. Pas vanaf 2022 gaan leraren het echt voelen als ze niet meer aan de voorwaarden voldoen: dan mogen ze niet meer voor de klas staan.
Leraren gaan zelf de eisen vaststellen waaraan de scholing en ontwikkeling moeten voldoen. Het is nog even afwachten hoe dat precies in zijn werk gaat. Er komt waarschijnlijk een soort vergadering van deelnemers. Werkgevers staan er helemaal buiten.
Het beheer van het register is in handen van de Onderwijscoöperatie, een samenwerkingsverband van enkele vakbonden en beroepsorganisaties. Zij hopen dat leraren dankzij het register zelfbewuster worden en zich minder laten ringeloren door werkgevers en overheid. Dat zou de status van het beroep en uiteindelijk ook de kwaliteit van het onderwijs ten goede komen.
Het register is voor docenten in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en speciaal onderwijs.
Dit is weer vragen om bureaucratische ellende door extra verantwoordingsplicht. Laat onderwijsteams zelf bepalen wat ze nodig hebben aan scholing.
Geen vertrouwen in de beroepsgroep. Ik vind het een sterk staaltje van ‘Protocolitis’. Hoezo “werkgevers staan er helemaal buiten”? Stel: je hebt je diploma en onderwijsbevoegdheid behaald, maar je mag van je leidinggevende geen nascholingen volgen waar je echt iets aan hebt (naar nascholingen elders gaan wordt van hogerhand ontmoedigd, omdat het leidt tot lesuitval); alleen een ‘workshop’ op je eigen school mag je volgen, verzorgd door de zoveelste duurbetaalde ‘expert’ die wordt ingevlogen om de verzamelde docenten op locatie te vertellen wat de meesten al lang wisten. Wat is dan de méérwaarde van dit instrument?
Het is wel duidelijk dat we in het onderwijs nog steeds bezig zijn om het wiel opnieuw uit te vinden in plaats van ons met échte problemen bezig te houden en deze op te lossen.
Ik ben al wat ouder en een zijinstromer in het onderwijs. In een omgeving waarin iedereen leert en waarin je doorlopend experimenteert met didactiek en inhoud van je lesprogramma’s en je jezelf doorlopend afvraagt “klopt het wel wat ik zeg”, “pikken de studenten wel op wat ik ze wil leren”en “Hoe kan ik ze nog meer activeren”? In zo’n omgeving leer je iedere dag. Ik heb in mijn leven nog nooit zoveel geleerd in zo’n korte tijd als bij HU. Ondanks de ziekmakende organisatie blijft het een uiterst inspirerende omgeving om in te werken.
Ik zou niet weten welke cursus ik op dit moment zou moeten volgen om meer te leren dan ik nu leer op een dagelijkse basis. Het helpt om met 1 been in de beroepspraktijk of in het onderzoek te staan en het helpt ook om met een studentwaardering van minder dan een acht geen genoegen te nemen.
Ben ik ongeschikt als docent omdat ik dit jaar geen cursus heb gevolgd? Ik huiver van de regelshit die dit initiatief met zich mee gaat brengen.
Wel ben ik van mening dat, als je niet bereid bent om te leren of niet geïnspireerd wordt door de studenten en de leeromgeving, je niet thuis hoort in het onderwijs, ongeacht het aantal cursussen dat je volgt.
Het nut van leren (ook voor docenten) staat voor mij niet ter discussie, maar wel een register als onderdeel van een onderwijssysteem waarin enerzijds grote aantallen onbevoegden voor de klas staan (een probleem dat niet echt wordt aangepakt) en anderzijds bevoegde docenten steeds maar weer moeten beloven om ‘nog beter’ of zelfs ‘excellenter’ te worden (aan de hand van welke criteria en door wie opgesteld? vraag ik mij dan af). Op deze manier dreigt een lerarenregister zijn doel voorbij te schieten en een middel tot ‘governance’ te worden, een middel om een beroepsgroep te controleren waarvan de professionaliteit steeds meer in twijfel wordt getrokken. Ik denk niet dat dit in het belang is van de kwaliteit van het onderwijs en dus ook niet helpt om de problemen die er in het onderwijs spelen op te lossen.