Ondanks een rookvrij beleid en een terrein vol verbodsborden is de Hogeschool Utrecht opnieuw beboet vanwege rokende mensen op de campus. De rekening: 4.500 euro. Die komt dus niet bij de roker terecht, maar bij de instelling. Het college van bestuur is er klaar mee.
Het terrein van de Hogeschool Utrecht is officieel rookvrij. Wie langs de gebouwen van de Hogeschool Utrecht loopt, waant zich op een hindernisbaan van goede bedoelingen. Je moet haast slalommen tussen de ‘verboden te roken’-borden en stoeptegels die plechtig verklaren dat dit een rookvrije zone is.
In de praktijk wordt er nog volop gepaft om de school. En dat heeft opnieuw geleid tot een boete. De teller staat inmiddels op 4.500 euro aan rookboetes.
De roker buiten schot
Volgens de wet zijn onderwijsinstellingen verplicht hun terrein rookvrij te houden en de gemeente controleert steeksproefsgewijs. De boetes komen terecht bij het college van bestuur. Tijdens een overleg met de Hogeschoolraad (HSR) van 11 februari vertelde cvb-lid Gerard van Assem aan de raad dat er weer een boete voor roken op tafel lag.‘ Dat geld gaat ten koste van het primaire onderwijs,’ verzuchtte hij.
Het college wil daarom kijken wat er moet veranderen, vooral in de voorlichting. De collegeleden zullen daarover in overleg gaan met de communicatieafdeling. Ook ideeën vanuit de HSR waren welkom, benadrukte hij. ‘We zijn zoekende.’
Strenger optreden
Niet iedereen denkt dat betere voorlichting de oplossing is. ‘Informeren heeft geen zin,’ reageerde HSR-lid Jasper van den Brink. ‘Ik vrees dat we meer zullen moeten doen.’ Volgens raadslid Felix van Vugt is het bovendien geen puur studentenprobleem. ‘Ik zie regelmatig ook medewerkers roken waar het niet mag. Dat vind ik raadselachtig.’
Tussen de 13 en 19 procent van de hoger opgeleiden in Nederland rookt. Omgerekend naar de HU, met ruim 41.000 studenten en medewerkers, komt dat neer op bijna 5.000 rokers. Mogelijk zelfs meer, omdat jongeren gemiddeld vaker roken en vapen.
Advies HSR: meer ruimte voor de roker
De Hogeschoolraad bracht vorig jaar al een advies uit om het rookbeleid te herzien. De strekking was: geef rokers meer ruimte door extra gedoogplekken aan te wijzen. Zo zouden peuken minder op straat belanden en hoefden niet-rokers zich niet door een rookwolk naar de ingang te bewegen.
Juridisch mag de HU niet op eigen houtje officiële gedoogplekken aanwijzen. Het Utrecht Science Park heeft er twee, maar die zijn bij weinig mensen bekend. De HSR stelde eerder ook voor om boetes door te schuiven naar rokers zelf, zoals Wageningen Universiteit doet. Het college zag daar niets in. ‘Het is ondoenlijk, omdat bij het ontvangen van een boete niet meer te bewijzen is voor wie deze is uitgeschreven.’
Handhaving duurder dan boetes
Meer handhaving is een andere mogelijkheid, maar daar hangt een prijskaartje aan. De UvA en HvA trekken jaarlijks zo’n 200.000 euro uit voor ‘rookcoaches’ en extra beveiligers. Die zijn aanzienlijk duurder dan de boetes die de HU nu betaalt.
De Nationale Voedsel- en Waren Autoriteit is onverbiddelijk in haar verlangen naar een rookvrije generatie. ‘Het rookverbod bij onderwijsinstellingen heeft alleen effect als er geen uitzonderingen zijn. Het is op grond van de wet niet mogelijk om gedoogplekken aan te wijzen.’
Sinds 2021 houdt de NVWA toezicht. Universiteit Utrecht kreeg in 2023 meerdere boetes en stelde dat het onmogelijk was om de hele campus te controleren. De rechter wees dat van tafel. ‘Het gaat niet om de inspanning, maar om het resultaat.’ Sindsdien inspecteert de NVWA minder streng. Maar wie rookt (of vapet), kan de hogeschool nog steeds een hoge boete bezorgen.
