De overheid schrapt beurzen waarmee leraren promotieonderzoek kunnen doen en beurzen waarmee ze een tweede opleiding kunnen volgen. Zonde, vinden de Onderwijsraad en HU-directeur Sanne Tromp.
In een poging om het onderwijs te verbeteren bedachten vorige bewindslieden manieren waarop docenten zich konden blijven ontwikkelen. Het mes snijdt aan twee kanten: het vak wordt aantrekkelijker (zodat leraren behouden blijven) en het onderwijs wordt er beter van.
Dus kwamen de lerarenbeurs en de promotiebeurs. Met de lerarenbeurs kunnen ze een tweede bachelor of master gaan volgen: het collegegeld en studieverlof werden vergoed. Met de promotiebeurs konden ze naast hun baan als leraar promotieonderzoek doen.
Sinds 2008
De lerarenbeurzen bestaan sinds 2008. Ze zijn zo populair dat er in 2020 te weinig geld voor was en sommige leraren moesten wachten tot ze aan de beurt waren. In schooljaar 2023/2024 maakten meer dan 5.300 leraren er gebruik van, van wie sommigen in het mbo en hbo.
De promotiebeurzen zijn er sinds 2010. Inmiddels zijn bijna zevenhonderd leraren ermee gepromoveerd. Maar zowel de lerarenbeurzen als de promotiebeurzen zijn wegbezuinigd door het vorige kabinet. Ze eindigen in de komende jaren – tenzij het nieuwe kabinet er iets aan doet.
Behoud deze beurzen, adviseert de Onderwijsraad nu in een advies dat Leren van Onderzoek heet. Het gaat over de hang naar een ‘bewezen effectieve aanpak’ in het onderwijs en wat het verschil is met ‘geïnformeerd handelen’.
Baseren op kennis
Die tegenwoordige hang naar ‘bewezen effectief’ klinkt goed, maar is in de praktijk niet werkbaar. Het doet geen recht aan de context en complexiteit van het onderwijs, meent de raad. De context en de doelen van het onderwijs veranderen nu eenmaal.
Het is volgens de raad beter om leraren goed op te leiden en te zorgen dat ze genoeg verstand van onderzoek hebben. ‘Als leraren hun onderwijs baseren op kennis en inzichten uit onderzoek, vergroot dat hun professionaliteit en de kwaliteit van hun lessen’, schrijft de raad.
Directeur van de lerarenopleiding
‘Ik steun zeker het behouden van de promotiebeurzen voor leraren,’ reageert Sanne Tromp, directeur van de Lerarenopleiding aan de HU. ‘Het biedt docenten een prachtige kans om onderzoek te doen, geïnspireerd op hun eigen lespraktijk.’
Tromp vervolgt: ‘Juist doordat er in de beleving van docenten vaak een gat zit tussen onderwijsonderzoek en de praktijk, is het belangrijk dat zij zelf ook de gelegenheid krijgen om onderzoek te doen. Dus ik hoop dat in de toekomst veel leraren deze kans krijgen. Laat leraren zelf kennis ontwikkelen over wat werkt en wat niet werkt en waarom, in specifieke lespraktijken. Op die manier laten we zien dat we het onderwijs en leraren serieus nemen.’
HOP, Bas Belleman
