Oplichters gaan steeds verfijnder te werk op de kamermarkt, ziet studentenvakbond LSVb. Vooral buitenlandse studenten zijn het slachtoffer. Moet de HU hen beter waarschuwen?
Woonruimte vinden is niet makkelijk. Zeker niet voor internationals, die vaak vanuit het buitenland zoeken. Ze kunnen niet even aanbellen bij de geadverteerde kamer om te kijken of die wel echt te huur is.
Hogescholen en universiteiten moeten hun internationals beter waarschuwen tegen de vele oplichters op de kamermarkt, zegt voorzitter Evy Kras van de Landelijke Studentenvakbond: ‘Voor veel studenten komen de waarschuwingen nu te laat.’
Complexer
De LSVb heeft een housing hotline voor internationals met vragen over huren in Nederland. Afgelopen jaar kreeg de bond 263 vragen en meldingen binnen, staat in een nieuwe rapportage. De bond ziet een trend: de problemen waar studenten tegenaan lopen worden steeds complexer.
Evy Kras: ‘Veel problemen werken op elkaar in. Studenten zitten bijvoorbeeld zonder huurcontract in illegale onderhuur en kunnen de huisbaas niet bereiken als ze een kapotte gootsteen hebben of als ze last hebben van bedwantsen.’
Ook worden de scams steeds geraffineerder, zegt ze. ‘Het is moeilijk om te zien wat nep en wat echt is.’ Vooral op Facebook is oplichterij schering en inslag. Internationals zijn zoveel tijd kwijt aan het driedubbel controleren van aangeboden kamers, dat ze er ‘wantrouwend en gestrest’ van worden, zegt de bond.
Sommige bedriegers steken veel tijd en moeite in hun verhaal. Ze geven zelfs referenties op: de contactgegevens van een huurder, die de student desgevraagd vertelt dat alles snor zit. Ja, betaal maar gewoon de huur vooruit. En de borg. En daarna de ‘verzekeringen’… Pas na het derde betaalverzoek meldt de student zich bij de LSVb: is dit wel in de haak?
Politie
Slachtoffers zijn er vaak honderden euro’s aan kwijt en de politie doet er weinig tegen, staat in het rapport: ‘Zaken worden afgedaan als een civiele kwestie of zouden niet binnen de bevoegdheden van de Nederlandse politie vallen, omdat de studenten op een kamer reageerden vanuit het buitenland.’
Wat kan de politie doen? ‘Het is soms ook lastig om oplichting te bewijzen’, zegt Kras. ‘Het zou wel goed zijn als de politie cijfers bijhoudt over kamerscams. Maar er moet ook betere voorlichting komen.’
De onderwijsinstellingen moeten internationals zo snel mogelijk van de kamernood op de hoogte brengen, vindt ze. Inmiddels doen ze dat ook wel. Kom niet naar Nederland als je geen kamer hebt, zeggen ze.
Dat heeft misschien wel effect, denkt Kras, maar sommige studenten zijn eigenwijs: ‘Als ze hier heel graag een opleiding willen doen, houdt de kamernood ze niet tegen.’ En dan zijn ze dus kwetsbaar voor bedrog.
Aan de HU
‘Wij horen ook veel verhalen van oplichting: lekkage, verwarmingen die niet werken of geluidsoverlast’, vertelt Eva van Alphen van het International Office. ‘En huisbazen die zich hier inderdaad weinig van aantrekken.’
Hogeschool Utrecht heeft gespecialiseerde medewerkers die zich inzetten om toekomstige studenten te weren voor malafide huisbazen. Al ligt het overgrote deel buiten de macht van de HU.
Beperkt aantal kamers
Ze werken samen met huisvestingsorganisaties als SSH en XIOR, waarvan zij ieder jaar 250 kamers reserveren voor hun buitenlandse studenten. Dat betekent een kamer voor ongeveer de helft van de eerstejaars. Bij misstanden in deze kamers kan de hogeschool aan de bel trekken.
Van die 250 kamers is 70 procent gereserveerd voor exchange-studenten (halfjaarstudenten), de rest voor voltijdstudenten. Bij de plaatsing krijgen non-EU studenten voorrang, aangezien zij een verblijfplaats nodig hebben voor een visum. De HU faciliteert enkel de eerstejaars, de jaren erna zijn de studenten zelf verantwoordelijk voor het vinden van woonruimte.
Die 250 kamers zijn snel gevuld. Vijf minuten na het openen van de link, is er geen kamer meer over. En de studenten die achter het net vissen? Die moeten zelf een plek weten te vinden.
Als het misgaat..
‘Deze studenten komen vaak niet bij ons terecht en zoeken die begeleiding elders’, ziet Van Alphen. ‘Ook bij het Studenteninformatiepunt (STIP) horen ze daar weinig van. We vragen ons af waar de studenten verhaal halen, want dat is niemand duidelijk.’
‘Wij zijn niet eindverantwoordelijk voor het huis, maar wél voor het begeleiden daarin’. Die bestaat dus uit het beantwoorden van vragen en het geven van tips. Ook het bieden van informatie op de website hoort hierbij. Zo’n advies kan luiden: ‘Als het te mooi om waar te zijn is, dan is dat het vaak ook. Té lage huurprijzen of een aanbetaling doen voor een woning, dat is vaak een teken dat het niet pluis zit.’
De hogeschool wordt ook niet aansprakelijk gehouden voor het mislukken van de zoektocht. Is dat te makkelijk? ‘Dat vind ik niet’, zegt van Alphen. ‘We laten studenten tijdig weten dat het vinden van een huis lastig is. Ook tegen de eerstejaars die al een huis hebben zeggen we: “Begin op tijd.” Eerdere jaren zei de HU in augustus: “Kom niet als je geen kamer hebt.”‘
Wat kan er beter?
Op de vraag of de situatie voor deze groep studenten verbeterd kan worden, antwoordt Van Alphen: ‘Bij Sociaal Juridische Dienstverlening loopt nu een pilot waarbij buitenlandse studenten hulp krijgen om malafide huurcontracten te herkennen. Ook de gemeente Utrecht heeft een loket, maar dat is alleen in het Nederlands en daardoor niet erg toegankelijk voor internationale studenten. Het zou mooi zijn als we alle krachten konden bundelen, in plaats van ieder op zijn eigen eilandje te werken. We zouden dat graag vanuit het International Office oppakken, maar daarvoor hebben we simpelweg de tijd en capaciteit niet.’
