Hogeschool Utrecht hoeft voorlopig niet nog meer te bezuinigen, maar er is ook geen ruimte om eerdere ingrepen terug te draaien. Daarnaast zorgt het nieuwe instellingsplan voor andere financiële keuzes. En grote investeringen in gebouwen zorgen voor aanhoudende financiële druk.
Het jaarlijkse Planning- en Controlkader (PCK) laat de financiële cijfers zien en de keuzes die het college van bestuur de komende jaren wil maken. Definitief zijn de cijfers nog niet totdat de Hogeschoolraad ermee instemt, dat doen ze over ongeveer twee weken.
Het goede nieuws: er zijn op dit moment geen extra bezuinigingen nodig. Het slechte nieuws: er is ook geen ruimte om eerdere ingrepen terug te draaien.
Nieuwe investeringen
In het PCK 2027 wordt vaak verwezen naar het nieuwe instellingsplan, waarin de koers van de HU tot 2032 staat. Om de doelen te bereiken komen er veranderprogramma’s en daar gaat in 2027 3,5 miljoen euro naartoe. Belangrijkste doelen zijn het versterken van studentsucces en het bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken. Hoe het bedrag verder precies wordt besteed, is nog niet duidelijk.
Deze 3,5 miljoen euro komt uit een investeringsbudget van in totaal 10 miljoen euro, waaruit verder onder andere HUGS en de digitale leeromgeving worden betaald. In 2028 stijgt het bedrag voor de plannen uit het instellingsplan naar 3,6 miljoen euro.
Om de plannen voor bijvoorbeeld meer studentsucces uit te kunnen voeren, is het volgens het college nodig om het geld binnen de HU op een andere manier te verdelen. Het gaat daarbij om het wijzigen van het allocatiemodel, al gebeurt dat naar verwachting pas vanaf 2029. In dat model ligt een verdeelsleutel vast voor het verdelen van geld tussen onderwijs, onderzoek en ondersteunende diensten. Die verdeelsleutel verandert, zo luidt de aankondiging, maar nog niet in 2027.
Financiële meevaller over 2026
Opvallend in het PCK is het miljoenenverschil met de begroting van 2026 en hoe het er nu voorstaat. De HU ging er aanvankelijk van uit dat het saldo van baten en lasten in 2026 ruim 12 miljoen euro negatief zou uitvallen. Nu het jaar al enige tijd onderweg is, heeft de hogeschool die verwachting fors bijgesteld: de HU verwacht nu juist ongeveer een half miljoen euro over te houden. Een verschil van bijna 13 miljoen euro.
Volgens de HU heeft die meevaller verschillende oorzaken. Een deel is het gevolg van boekhoudkundige wijzigingen. Zo starten de afschrijvingen voor het onderhoud van de gebouwen een jaar later dan gepland en zijn extra kosten voor HR-interventies uitgesteld. Ook is de eenmalige uitkering uit de nieuwe cao al in 2025 uitbetaald, waardoor die kostenpost in 2026 vervalt.
Daarnaast blijkt dat verschillende onderdelen van de HU harder hebben bezuinigd dan oorspronkelijk was voorzien. Het aantal medewerkers ligt lager dan begroot, doordat meer tijdelijke contracten niet zijn verlengd en minder vacatures zijn uitgezet dan verwacht. Veel afdelingen hebben hun bezuinigingsdoelstellingen voor 2027 daardoor al ruimschoots gehaald. Keerzijde daarvan is dat er op sommige plekken dus minder personeel beschikbaar is dan oorspronkelijk noodzakelijk werd geacht.
Minder studenten, minder inkomsten
De financiële situatie van de HU hangt sterk samen met het aantal studenten. Minder studenten betekent minder inkomsten uit bekostiging van het rijk en collegegelden. Daarom kijkt de hogeschool in het PCK vooruit naar de verwachte ontwikkeling van de studentenaantallen.
De landelijke vooruitzichten zijn iets gunstiger dan vorig jaar. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) verwacht dat minder studenten zonder diploma uitvallen dan eerder werd aangenomen. Daardoor zullen de financiële vooruitzichten iets verbeteren.
Tegelijkertijd heeft de HU de verwachting voor de instroom van nieuwe studenten naar beneden bijgesteld. Daardoor nemen ook de verwachte inkomsten af. Toch rekent de hogeschool de komende jaren op een beperkte groei, vooral door een toename van het aantal associate degree-studenten.
Bezuinigingen drukken op medewerkers
Het PCK maakt één ding duidelijk: De huidige bezuinigingen blijven nodig. Vanaf 2028 leiden ze tot een structurele besparing van 42 miljoen euro per jaar. Maar het PCK waarschuwt ook: de vermindering van het aantal medewerkers door deze bezuinigingen is een ‘relevante ontwikkeling’, die kan leiden tot ‘spanning en onzekerheid onder personeel’ op verschillende plekken in de organisatie. De gevolgen zijn nu al merkbaar, staat in het PCK: een hogere werkdruk en meer ziekteverzuim.
Omdat veel medewerkers door de bezuinigingen de HU moeten verlaten, reserveert de hogeschool tussen 2026 en 2028 in totaal 14,2 miljoen euro voor extra HR-ondersteuning. Dat geld wordt ook gebruikt om begrotingstekorten op te vangen bij HU-afdelingen waar reorganisaties plaatsvinden en de personeelsbezetting hoger is dan begroot.
Ook extra geld voor veiligheid
Er zijn nog meer gebieden met extra investeringen. Zo groeit de dreiging van cyberaanvallen, datalekken en digitale fraude. Ook zorgen maatschappelijke polarisatie en spanningen ervoor dat de fysieke en sociale veiligheid van studenten en medewerkers meer onder druk komt te staan. Daarom komt er structureel extra geld voor ‘integrale veiligheid’. Ook omdat het kabinet de strengere Europese cyberveiligheidsregels wil laten gelden voor hogescholen en universiteiten. Om aan die nieuwe eisen te voldoen, zal de HU naar verwachting bij de herziening van het allocatiemodel extra structurele middelen moeten vrijmaken.
Kleine opleidingen: voorlopig steun
Niet alle opleidingen aan de HU kunnen financieel op eigen benen staan. Vooral kleinere opleidingen, zoals de lerarenopleidingen, kosten meer geld dan ze opleveren. Toch kiest de HU ervoor deze opleidingen te blijven financieren, mede vanwege de grote tekorten op de arbeidsmarkt.
Maar die keuze wordt steeds lastiger vol te houden. In het PCK staat dat ‘de problematiek toeneemt en de financiële ruimte om deze verliezen te compenseren beperkter wordt’. De HU wil de opleidingen voorlopig blijven ondersteunen, maar benadrukt dat een structurele oplossing op landelijk niveau moet worden gevonden.
De grote onbekende: de gebouwen
Als alle verwachtingen uitkomen, schrijft de HU vanaf 2029 weer zwarte cijfers. Maar die voorspelling kent de nodige onzekerheden. De grootste daarvan is het groot onderhoud aan drie HU-gebouwen.
De renovaties van De Nieuwe Poort 21 en Padualaan 99 vielen gezamenlijk 28 miljoen euro duurder uit dan oorspronkelijk was begroot. Om de kosten te beperken, zijn bepaalde onderdelen geschrapt. Zo gaat de geplande verduurzaming van het pand in Amersfoort naar een gasloze situatie voorlopig niet door.
Voor De Nieuwe Poort 21 en Padualaan 99 is momenteel een investeringsbudget van 37 miljoen euro beschikbaar. De HU schat dat voor het groot onderhoud en de verduurzaming van alle gebouwen ongeveer 100 miljoen euro nodig is. Daarvan betreft 75 miljoen euro regulier onderhoud. Voor verduurzaming en het voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving is de komende vijf jaar nog eens 25 miljoen euro extra nodig. In 2031 moet het onderhoud zijn afgerond.
Deze investeringen worden over een periode van vijftien jaar afgeschreven, waardoor de jaarlijkse kosten voor de HU naar verwachting uitkomen op ongeveer 1,7 miljoen euro. Tegelijkertijd is nog altijd onduidelijk hoeveel het onderhoud uiteindelijk daadwerkelijk gaat kosten. Het college van bestuur moet namelijk nog definitief besluiten welke keuzes precies voor de verschillende gebouwen worden gemaakt.
Nog niet definitief
Over enkele weken stemt de Hogeschoolraad over de financiële plannen. De raad vraagt zich af of de bezuinigingen kunnen worden verzacht, omdat deze een negatief effect hebben op de werkdruk en de werkbeleving van medewerkers.
