De Vlaamse natuurkundige Francis Halzen (1944) ontvangt de Nobelprijs voor de natuurkunde voor zijn werk aan de IceCube Neutrino Observatory op de Zuidpool. Met deze detector kunnen wetenschappers neutrino’s waarnemen: nauwelijks traceerbare deeltjes die vanuit de diepten van het heelal naar de aarde komen.
Halzen werd geboren in Vlaanderen en studeerde in Leuven, maar werkt al tientallen jaren in de Verenigde Staten. In 1988 bedacht hij het idee voor IceCube. Ruim twintig jaar later vonden de eerste waarnemingen plaats, dankzij een internationale samenwerking van meer dan 450 wetenschappers.
De detector ligt ongeveer twee kilometer diep in het Zuidpoolijs. Wanneer neutrino’s daar botsen met materie, ontstaat soms een lichtspoor. Daarmee kunnen onderzoekers bepalen waar de deeltjes vandaan komen. Zo leveren neutrino’s informatie over onder meer zwarte gaten en andere extreme verschijnselen in het heelal.
Volgens het Nobelcomité heeft de ontdekking de sterrenkunde veranderd. Inmiddels worden ook neutrino-observatoria in water gebouwd.
Aan de Nobelprijs is dit jaar 12 miljoen Zweedse kronen verbonden, ruim één miljoen euro.
