Nieuws

Studenten lesgeven in geldzaken? Minister van Sociale Zaken ziet er wel iets in

Klaslokaal: Kees Rutten

Steeds meer jongeren hebben financiële stress. Misschien kunnen het mbo en hoger onderwijs meer lesgeven in geldzaken, zegt minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) tegen de Tweede Kamer.

NOS Stories sprak met jongeren over hun geldzorgen. Sommigen hebben drie bijbaantjes naast hun opleiding om rond te komen. Of ze gaan uit geldgebrek toch maar geen master volgen.

Onderwijsinstellingen in het mbo, hbo en wo herkennen het probleem, zeggen ze tegen de NOS. Jongeren kloppen steeds vaker bij hun opleiding aan met financiële problemen.

Tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer stelde Don Ceder (ChristenUnie) de berichtgeving aan de orde. Hij wil weten wat het kabinet eraan doet, maar had zelf ook een paar ideeën.

Lessen

Ceder pleitte onder meer voor financiële educatie. Mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten moeten daarmee aan de slag, meent hij. Minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken zag daar wel iets in. Hij beloofde erover te praten met zijn collegaminister Rianne Letschert van Onderwijs.

Caroline van der Plas (BBB) vond het geen sterke oplossing. “Alles wordt over de schutting van de onderwijsinstellingen gegooid”, zei ze aan de interruptiemicrofoon. “De onderwijsinstellingen die zijn inmiddels een soort van schuldhulpverlener geworden. En dat kan natuurlijk nooit de bedoeling zijn.”

Het kabinet zoekt de oplossing niet alleen in het onderwijs. Vijlbrief wees op de verhoging van het minimumloon voor jongeren in 2027 en de verhoging van de basisbeurs voor uitwonende studenten per september 2028. Dat laatste wetsvoorstel is net online gezet voor een internetconsultatie.

Kamerlid Fatihya Abdi (Pro) vond het allemaal te makkelijk. Ze wees erop dat het kabinet net het plan heeft geschrapt om de rente op studieschulden te beperken, zodat de kosten van studeren flink kunnen oplopen. Ze wilde weten of Vijlbrief samen met minister Letschert kon kijken hoe ze jongeren concreet kunnen helpen. Dat beloofde hij te doen.

HU-lector Schulden & Incasso

‘Ik ben blij dat de geldzorgen van studenten in de Kamer aan de orde komen’, reageert HU-lector Rosanne Oomkens. ‘Toch denk ik dat financiële educatie maar een klein deel van de oplossing is. Als je drie bijbanen nodig hebt om rond te komen, gaat het vooral om te weinig inkomen. Daar kun je in een les weinig aan veranderen.’

Financiële educatie kan wel degelijk helpen, maar dan moet het wel goed gebeuren, vindt Oomkens. ‘Nu leunt financiële educatie vaak op het vergroten van kennis. Soms is kennis een randvoorwaarde, bijvoorbeeld als je niet weet dat toeslagen bestaan, vraag je ze ook niet aan. Maar uit onderzoek weten we ook dat meer kennis alleen weinig verandert aan hoe jongeren met geld omgaan.’

Rosanne Oomkens. Foto: Femke van den Heuvel

‘Het werkt beter als het gaat over beslissingen die jongeren nu echt moeten nemen. Voor studenten is dat bijvoorbeeld een huurcontract tekenen, zorgtoeslag aanvragen of bepalen hoeveel ze bij DUO lenen. Als je daar in onderwijs mee oefent aan de hand van echte situaties, kan het zeker wat opleveren. Een losse gastles kan leuk en interessant zijn, maar heeft meestal beperkte impact op gedrag.’

Wat ik vooral belangrijk vind, is dat studenten op tijd hulp zoeken. In onze gesprekken met jongeren horen we vaak dat ze bang zijn om zielig gevonden te worden. Dan wacht je liever tot je het zelf hebt opgelost. Het helpt dus als een docent of studieloopbaanbegeleider in de klas gewoon zegt dat meer studenten moeite hebben om rond te komen. Dan weet je als student dat je niet de enige bent en dat verlaagt de drempel om de stap naar hulp te zetten. Daarnaast moet voor studenten helder zijn waar ze terechtkunnen voor ondersteuning, bij wie en hoe.

De HU is geen hulpverlener

Oomkens: ‘Van der Plas zegt dat onderwijsinstellingen geen schuldhulpverleners moeten worden. Daar ben ik het mee eens. Opleidingen zien jongeren wel van dichtbij, dus ze merken vaak als een van eerste dat er iets speelt. Signaleren en doorverwijzen past goed bij die rol, maar het oplossen van de problemen zelf ligt vervolgens bij de hulpverlening.

Het kabinet neemt een aantal belangrijke andere stappen. Het minimumjeugdloon voor jongeren onder de 21 gaat in 2027 omhoog. Daarnaast wil het kabinet uitwonende studenten vanaf 2028 een hogere basisbeurs geven. Daarmee pak je het probleem bij de bron aan, want studenten houden dan meer over. Tegelijk heeft het kabinet net gezegd dat het beloofde renteplafond van 2,5 procent op studieschulden te duur is, waardoor studeren op termijn juist duurder wordt. Als je in die situatie vooral zegt dat jongeren beter met geld moeten leren omgaan, leg je de verantwoordelijkheid wel erg bij de jongere zelf. Financiële educatie kan dus nuttig zijn naast maatregelen die het inkomen van jongeren verbeteren, maar het kan dat soort maatregelen natuurlijk niet vervangen.

Tot slot, als er geld voor financiële educatie komt, laat dan ook onderzoeken wat het oplevert. Er zijn namelijk veel goedbedoelde programma’s, maar van de meeste weten we niet of ze werken.’

Reageren? Graag!

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *