Saskia van Laar en Alard Joosten, van de Docentenacademie voor effectief onderwijs, geven tips voor beter lesgeven. Ditmaal Alard Joosten, over just-in-case-leren versus just-in-time.
Laatst was ik op bezoek bij een docente tijdens haar werkcollege over kwalitatief onderzoek. De studenten hadden de afgelopen week zelf onderzoek gedaan en data verzameld. De docente gaf in het eerste deel van haar les uitgebreid uitleg over een analyse die de studenten aan het einde van de cursus zouden uitvoeren. Op dat moment gingen de meeste studenten druk aan het werk achter hun laptop: Facebook, online shoppen, mailen.
In het tweede deel van de les veranderde hun houding: ze konden namelijk nu al hun vragen stellen over waar zij afgelopen week tegen aangelopen waren met hun onderzoek. De vingers kwamen direct omhoog en de groepjes ‘streden’ om de begeleiding van de docent.
Wat kunnen we hier als docenten van leren?
Studenten leren het best én het meest wanneer zij een directe leerbehoefte hebben. Met andere woorden: wanneer het warm onder hun voeten wordt. Denk maar aan de toetsweken of lessen onderzoek tijdens het afstuderen! Dit noemen we just-in-time-leren. Op die momenten zijn zij supergemotiveerd om te leren.
Veel lesstof die wij aanbieden is echter niet just-in-time, maar just-in-case; het leren van iets wordt ingegeven doordat wíj menen dat studenten die kennis misschien ooit wel eens nodig zouden kunnen hebben (in case …). Een voorbeeld daarvan zijn theoretische colleges in het eerste jaar van een opleiding. Meestal heeft de student op dat moment nog helemaal geen behoefte aan deze kennis, en vaak kan hij deze kennis ook nog helemaal niet toepassen. De student moet leren zonder directe leerbehoefte, en dat is niet effectief! Daarom zouden we zoveel mogelijk moeten streven naar een situatie van just-in-time-leren.
Hoe bevorder je als docent in jouw les het just-in-time-leren bij studenten? Of: hoe verhoog je bij studenten de urgentie om te leren ? Vijf tips:
- Laat zien hoe jouw cursus van belang is voor en samenhangt met de andere curriculumonderdelen.
- Start met de eindtoets en/of werk met deeltoetsen, waardoor studenten ervaren de lesstof nodig te hebben om het einddoel te bereiken.
- Confronteer studenten in de les met wat ze nog niet kunnen door hen een moeilijke praktijkopdracht voor te schotelen.
- Verbind theorie altijd met directe toepassing en vice versa. Laat studenten bijvoorbeeld een model/begrip/concept direct gebruiken in een opdracht.
- Differentieer waar het kan en stem daarmee jouw lesactiviteiten zo veel mogelijk af op de individuele leerwensen.
Op deze manieren draag je bij aan de motivatie van de studenten en verleid je hen tot leren. Soms moet je studenten eerst de hitte laten voelen, voordat ze het licht zien!
Reageren? Graag!
Alard Joosten werkt als trainer en adviseur voor verschillende hoger onderwijsinstellingen. Heeft 15 jaar gewerkt bij de HU als docent, opleidingsmanager en kwaliteitszorgmedewerker. Sinds 1 januari 2016 is hij mede-eigenaar van De Docentenacademie voor effectief onderwijs. Samen met Saskia van Laar adviseert, traint en begeleidt hij beginnende en ervaren docenten in les- en begeleidingssituaties.
Ha die Allard,
goede voorbeelden. Mee eens, al kan je er soms niet onderuit om 'in case' les te geven. Fijn trouwens dat je het hebt over een docente en niet over een vrouwelijk docent.
Het just-in-case lesgeven is, volgens mij erg schools, en daar horen de bekende klachten bij als: studiepunten halen, ongeïnteresseerdheid, meeliften…
Natuurlijk is bepaalde kennis nodig, zeker om iets te kunnen. Alleen ben ik voor het tegelijkertijd aanbieden van kennen en kunnen en dit niet mijlenver uit elkaar te trekken, zoals theorie op school en praktijk in de stage. Juist in het kunnen zit vaak de succeservaring van studenten. Just-in-time leren beantwoordt daar mooi aan.
Ik denk dat dit bij mij op de opleiding (logopedie) al aardig goed gebeurt! We krijgen veel praktijktoetsen waarin we moeten laten zien (delen van) behandelingen te beheersen. Daarnaast krijgen we in hetzelfde vak meestal theorie die van toepassing is op de behandelingen. We kregen voor een vak een toets over het onderzoeken en behandelen van slikstoornissen en hebben ook de theorie achter het slikken en wat er mis kan gaan geleerd. En als we voor het vak taal en spraak een fonologische behandeling moeten uitvoeren, leren we ook hoe de fonologische ontwikkeling van een kind in elkaar zit. Ik heb weinig het gevoel dat ik aan het leren ben omdat ik nou eenmaal mijn punten moet halen, ik kan heel veel koppelen aan de praktijk.
Jij beschrijft heel mooi hoe het beroepsonderwijs moet zijn en geweldig dat het zo bij jou opleiding is ingericht! Jij ervaart direct de link tussen theorie en praktijk. Daar is waar het bij just-in-time leren over gaat en dan ervaar je zeker niet het hele schoolse leren. Leuk om jouw concrete voorbeelden te lezen, die mogelijk ter inspiratie kunnen dienen voor andere opleidingen. Succes met je studie Irene.