Lessen voor docenten (7): Check de aanwezigheid…of niet?

En daar zit je dan als docent met een bijna gevulde klas, maar met een deel ongemotiveerde studenten... Wat te doen?

In een serie didactische lessen geeft trainer en adviseur Alard Joosten tips aan docenten in het hbo over lesgeven en begeleiden. Les 7: lang leve de aanwezigheidsplicht?

Als het maar enigszins kan, liggen studenten liever in bed of zijn druk met hun bijbaantje. In de les zie je ze dus vaak niet. Dat is een veel gehoorde klacht van docenten. Het gevolg: half gevulde klaslokalen met slechts een handjevol studenten. En dat heeft weer zijn gevolgen voor het studeren en ook de studieresultaten.

De bekendste remedie: laten we de lessen maar verplicht stellen, dan moeten ze wel komen. Daarmee helpen we studenten ook want ze zijn hoogst onzelfstandig en onvolwassen. We beschermen de studenten tegen zichzelf. Lang leve de aanwezigheidsplicht!

Tsja, en daar zit je dan als docent met een bijna gevulde klas, maar met een deel ongemotiveerde studenten. Want als aanwezig nu écht aanwezig zou betekenen… Veel studenten zijn ‘present afwezig’: ze zijn aan het Facebooken, zitten te WhatsAppen, shoppen onlinekleding en wat al niet meer.
Wat betekent verplichte aanwezigheid eigenlijk voor de docent?

Zodra wij iets verplichten, moeten we daar ook een sanctie tegenover stellen: vervangende opdrachten, de les bij een andere klas verplicht volgen, de hele cursus overdoen. Tachtig procent aanwezigheid is vaak de regel. En de vragen van studenten zijn vervolgens: hoeveel lessen moet ik dan komen? Of beter: hoeveel snipperdagen kan ik opnemen? Wat als ik nu een week ziek ben of een begrafenis heb?
Voor je het weet ben je als docent iedere les bezig met het administreren van de aanwezigheid en het bijhouden wie wat moet inhalen in welke vorm. De docent als boekhouder.

Beste docent, aan jou is de uitdagende taak om jouw onderwijs zo aantrekkelijk te maken dat studenten wel willen komen en dat het niet in ze opkomt om afwezig te zijn. Integendeel, afwezigheid betekent achterop komen, achterstand oplopen en daarmee moeite hebben met de zaak bij te benen. Het woord aanwezigheid bestaat niet eens. Wie niet komt, mist iets belangrijks en moet dat met pijn en moeite inhalen.

Dat kan als jouw lessen ertoe doen, aantrekkelijk en de moeite waard zijn. Een boekhouder krijgt dat niet voor elkaar, maar een inspirerende docent wel. En dat is precies waarom jij docent bent, toch?

Alard Joosten werkte als docent en trainer voor verschillende hogeronderwijsinstellingen. Hij heeft 15 jaar gewerkt bij de HU als docent, opleidingsmanager en kwaliteitszorgmedewerker. Sinds 2014 traint en adviseert hij met zijn bedrijf ALtraining en advies opleidingen bij professionaliseringskwesties, met de nadruk op didactiek en audits.

 

Volg ons op Instagram
Reageer!
Reageer!
Deel via...
 

10 reacties

Het is niet meer mogelijk om te reageren

  1. Ja prachtig, eens. En: je kunt ook insteken op gezamenlijke verantwoordelijkheid naar elkaar. Voor je klanten of voor de vergadering op je werk moet je er ook gewoon zijn of je het nu boeiend vindt of niet. Als jij niet komt, heeft dat consequenties voor de anderen. Dus werk ook aan een hecht en gezond opleidingsklimaat.

  2. Of je leert studenten strategieen bedenken om hun leerdoelen te halen waardoor ze bewuste keuzes maken over wat ze nodig hebben en je stemt daar je onderwijs op af. Leerproces van de student centraal opv het systeem; gepersonaliseerd leren.

  3. Precies: gezamenlijke verantwoordelijkheid is een heel mooi uitgangspunt. Dit betekent wel dat je als docent met de studenten de wederzijdse verwachtingen goed met afstemmen.

  4. Zeker helemaal mee eens Suzanne. De uitdaging om als docent jouw onderwijs/cursus zo in te richten dat je de autonomie van de student zo veel mogelijk centraal stelt. Studenten krijgen eigen verantwoordelijkheid, mogen zelf beslissingen nemen en hebben werkelijke keuzes.
    In mijn lesbezoeken die ik deze week heb afgelegd, blijkt dit een van de belangrijkste uitdagingen te zijn voor docenten.

  5. Gisteren een goede ervaring om samen afspraken te maken over het gebruik van mobieltjes. Ik vroeg de studenten aan het begin van de les: Wat zullen we hierover afpreken? Toen kwam een student met “de mobielpauze.” Elk half uur even de tijd om op de mobiel te kijken en dus niet terwijl ik belangrijke zaken aan het uitleggen was. Dat werkte goed.
    Over verwachtingen: na de instructie van een opdracht, die ze alleen of in groepjes moesten maken in drie kwartier, vroeg ik: Wat verwachten jullie van mij? Eerst keken de studenten vreemd, maar toen kwamen er wel zinnige reacties zoals: rondlopen en ons soms helpen. Iedereen werkte hard en iedereen had de opdracht ook af. Een les met een gouden randje.

    Roelie, docent Nederlands en communicatie, cluster Recht, Inholland Rotterdam.