Kort

Steeds vaker spookreferenties in Nederlandse wetenschappelijke artikelen door AI-gebruik

Uit onderzoek van De Groene Amsterdammer en de Data School van de Universiteit Utrecht blijkt dat Nederlandse wetenschappers steeds vaker verwijzen naar niet-bestaande publicaties, zogenoemde spookreferenties. In ruim 136.000 onderzochte wetenschappelijke artikelen nam het aandeel artikelen met zulke nepreferenties toe van één op de 1.400 in 2023 naar één op de 200 in 2026: een verzes- tot verzevenvoudiging.

De spookreferenties komen voor in vrijwel alle vakgebieden en ontstaan vaak doordat onderzoekers chatbots, zoals ChatGPT, gebruiken om aanvullende literatuur te zoeken. De verzonnen bronnen lijken geloofwaardig en zijn daardoor moeilijk te herkennen.

Ook emeritus hoogleraar Peter Nijkamp bleek in meerdere recente artikelen spookreferenties te hebben opgenomen. Hij stelt dat hij is misleid door zoekmachines.

Wageningen Universiteit telt relatief de meeste artikelen met niet-bestaande referenties en onderzoekt of interne richtlijnen moeten worden aangescherpt. Volgens uitgever Elsevier gebruikt inmiddels 58 procent van de wetenschappers AI bij literatuuronderzoek.

Minister vraagt universiteiten om plan tegen aanvraagdruk onderzoeksgeld

Wetenschapsminister Rianne Letschert wil dat universiteiten en onderzoeksfinancier NWO binnen een jaar met een plan komen om de hoge aanvraagdruk voor onderzoekssubsidies te verminderen. Onderzoekers besteden veel tijd aan subsidieaanvragen, terwijl de slaagkans klein is. Bij de Veni-, Vidi- en Vici-beurzen kreeg in 2025 slechts 16 procent van de 2.526 aanvragers financiering.

De aanvraagdruk komt volgens de minister voort uit lage slaagkansen, administratieve lasten en het grote belang van beurzen voor wetenschappelijke carrières. NWO heeft de procedure al vereenvoudigd met vooraanvragen, maar dat lost het kernprobleem niet op.

Volgens een recente evaluatie spelen ook externe factoren mee, zoals de groei van het aantal onderzoekers en minder beschikbare middelen bij universiteiten. Daardoor zijn wetenschappers afhankelijker van NWO-subsidies. Een mogelijke oplossing is dat universiteiten zelf strenger selecteren welke onderzoekers een aanvraag mogen indienen. Universiteitenvereniging UNL zegt samen met NWO aan een plan te willen werken.

Vlaamse regering strijdt tegen buitenlandse student: collegegeld omhoog en nieuwe visumregels

Nieuwe visumregels en hogere collegegelden voor studenten van buiten Europa: de Vlaamse regering wil de internationalisering van het hoger onderwijs intomen.

De Vlaamse universiteiten balen ervan. Vorig jaar stelden ze nog voor om het collegegeld van alle studenten een klein beetje te verhogen, maar dat pleidooi vond geen gehoor.

Nu meldt dagblad De Morgen wat de nieuwe tarieven voor niet-Europese studenten worden. In Antwerpen bijvoorbeeld kost een bacheloropleiding komend studiejaar 4.300 euro in plaats van 3.100. De prijs voor een master stijgt van 5.800 naar 7.800 euro. Ook in Leuven en Brussel gaat het collegegeld omhoog. En hier blijft het waarschijnlijk niet bij. De Universiteit Antwerpen voorspelt volgend jaar opnieuw een flinke stijging.

De Vlaamse regering voert ook nieuwe regels in voor het visum: wie te weinig studiepunten behaalt, verliest dat visum. Ook worden uitzonderingen op de verplichte Nederlandstalige variant van Engelstalige opleidingen afgeschaft.

Indirecte discriminatie? Vijf opleidingen geneeskunde blijven selecteren aan de poort

Vijf opleidingen geneeskunde selecteren nog steeds studenten, ondanks groeiende kritiek op de eerlijkheid en wetenschappelijke onderbouwing van hun toelatingsprocedures. Vier opleidingen gebruiken persoonlijkheidstoetsen, terwijl deskundigen betwijfelen of die betrouwbaar voorspellen wie een goede arts wordt.

Onderzoek laat zien dat selectieprocedures bepaalde groepen, zoals studenten met een migratieachtergrond of uit minder kansrijke gezinnen, systematisch benadelen. Drie opleidingen zijn daarom overgestapt op loting, omdat die de kansengelijkheid vergroot.

Juristen en het College voor de Rechten van de Mens stellen dat de huidige selectie mogelijk indirect discriminerend is als universiteiten niet kunnen aantonen dat hun methoden noodzakelijk en effectief zijn. Toch blijven de meeste opleidingen selecteren en grijpt de Inspectie van het Onderwijs niet in, omdat er volgens haar geen formele signalen of juridische uitspraken zijn.

Critici pleiten voor transparantere, beter onderbouwde selectie of voor loting, zodat alle geschikte kandidaten een gelijke kans krijgen op een studieplaats.

Bron: HOP

Regenboogfietspad krijgt opknapbeurt

Van maandag 13 tot en met vrijdag 17 juli krijgt het regenboogfietspad aan de Padualaan en Heidelberglaan een nieuwe verflaag. De exacte planning is afhankelijk van de weersomstandigheden, meldt de HU op ÉÉNHU.

Tijdens de werkzaamheden zijn de Heidelberglaan en de Padualaan afgesloten voor doorgaand fietsverkeer. Fietsers worden omgeleid via de Cambridgelaan. Voor die omleiding is ook een omleidingsplattegrond gemaakt. De fietsenstallingen aan de Heidelberglaan blijven wel bereikbaar.

Het fietspad wordt niet in één keer overgeschilderd, de aannemer werkt steeds één kleurbaan tegelijk af. Daarbij gebruiken ze ‘verplaatsbare werkvakken’ van ongeveer 100 meter Bij elk werkvak zijn verkeersregelaars aanwezig om voetgangers veilig langs de werkzaamheden te begeleiden.

Na het aanbrengen van een nieuwe kleur wordt fietsers en voetgangers gevraagd die baan enkele uren te vermijden. ‘Hoewel de verf niet afgeeft, heeft deze wel tijd nodig om volledig uit te harden,’ staat op ÉÉNHU.

TU Eindhoven verbreekt samenwerking met Chinese universiteiten vanwege legerbanden

De Technische Universiteit Eindhoven stopt de samenwerking met meerdere Chinese universiteiten die nauwe banden hebben met het Chinese leger. De maatregel vloeit voort uit het nieuwe beleid rond kennisveiligheid, dat moet voorkomen dat gevoelige kennis voor militaire doeleinden wordt gebruikt. Dat schrijft universiteitsblad Cursor.

Onderzoekers moeten samenwerkingen beëindigen met onder meer de zeven Chinese universiteiten die bekendstaan als de Seven Sons of National Defense. Ook samenwerkingen met instellingen in Rusland en Iran worden stopgezet; voor die landen golden al langer beperkingen.

Daarnaast screent de TU Eindhoven buitenlandse onderzoekers die aan de universiteit willen werken. Volgens knowledge security-manager Stefan Vermaat is dit nodig om te voldoen aan Nederlandse en Europese regels.

De AIVD waarschuwde eerder dat China, Rusland en Noord-Korea proberen wetenschappelijke kennis te bemachtigen. Een landelijke screening van onderzoekers en studenten in gevoelige vakgebieden komt er voorlopig niet. Onderwijsminister Rianne Letschert noemt een brede screening onhaalbaar en werkt aan een beperkter systeem.

bron: HOP

Amsterdam dwingt lagere huur af voor 350 studentenwoningen

De gemeente Amsterdam verplicht een verhuurder van ongeveer 350 studentenwoningen de huurprijzen te verlagen na meldingen over te hoge huren. Onderzoek van de gemeente en stichting !Woon wees uit dat huurders soms honderden euro’s per maand te veel betaalden.

Volgens Het Parool gaat het om verhuurder HiCondo, waar vooral internationale studenten studio’s huren. Het bedrijf krijgt vier weken om de huren aan te passen. Gebeurt dat niet, dan kan de gemeente een hoge boete opleggen of uiteindelijk het beheer van de panden overnemen.

De maatregel is mogelijk dankzij de Wet betaalbare huur uit 2024, die gemeenten meer bevoegdheden geeft om op te treden tegen te hoge huurprijzen. Volgens de Woonbond laat Amsterdam zien hoe die wet effectief kan worden ingezet en kan dit een voorbeeld zijn voor andere gemeenten.

De Landelijke Studentenvakbond noemt de handhaving positief. Vooral internationale studenten zijn kwetsbaar voor misstanden op de huurmarkt. HiCondo heeft nog niet inhoudelijk gereageerd.

Bron: HOP

Helft minder kennismigranten naar Nederland sinds 2022

Het aantal kennismigranten van buiten de EU is sinds 2022 gehalveerd, meldt statistiekbureau CBS. Universiteitenvereniging UNL noemt het zorgwekkend: ‘Kennismigranten zijn noodzakelijk voor onderzoek en innovatie hier.’

Het afgelopen jaar kwamen er 14 duizend kennismigranten van buiten de EU naar Nederland, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Drie jaar eerder, in 2022, waren dat er 26 duizend. Het gaat om relatief hoogopgeleide immigranten die hier komen werken, zoals softwareontwikkelaars, artsen in opleiding en onderzoekers.

Vooral het aantal kennismigranten uit India liep terug. Ook kwamen er minder uit Turkije, Rusland, China en Zuid-Afrika.

Onderwijsminister Letschert wil 154 miljoen euro uittrekken om internationaal talent aan te trekken. Dat moet vooral gebeuren in sectoren waar Nederland tekorten heeft. Ook universiteiten en hogescholen mogen weer talent uit het buitenland werven. Het kabinet komt vóór de zomer met een brief.

HOP, Naomi Bergshoeff

Van onderzoek naar praktijk: 27 ‘proof of concept’-beurzen voor Nederland

De Europese onderzoeksraad ERC heeft 182 proof of concept-beurzen toegekend aan wetenschappers uit 21 landen. Nederland staat met 27 beurzen op de tweede plaats. Alleen Duitsland wist met 31 beurzen meer geld te bemachtigen.

De meeste Nederlandse beurzen gaan naar de TU Delft (vijf), gevolgd door de TU Eindhoven en de Universiteit Utrecht, met elk drie toekenningen. Ruim de helft (54 procent) werkt binnen de natuurwetenschappen en techniek, 37 procent richt zich op de life sciences en 8 procent op de sociale en geesteswetenschappen.

Dit was de eerste van twee rondes in 2026. In totaal werden er 554 voorstellen ingediend. Ondanks de stijging van het aantal aanvragen is de slaagkans nauwelijks gedaald. Dat is te danken aan het groeiende budget: de ERC stelt dit jaar 60 miljoen beschikbaar. In 2025 was dit 45 miljoen.

bron: HOP, Naomi Bergshoeff

Onderwijs Research Dagen op 1, 2 en 3 juli naar Hogeschool Utrecht

Op 1, 2 en 3 juli 2026 vinden de Onderwijs Research Dagen (ORD), het grootste onderwijsonderzoekscongres van Nederland en Vlaanderen, plaats op de HU. Zo’n 850 onderzoekers komen bijeen om te bespreken welke rol onderwijs kan spelen bij de grote maatschappelijke transities van deze tijd.

De organisatie is in handen van HU-lector Mieke Koeslag-Kreunen, samen met diverse onderwijs- en kennisinstellingen uit de regio en het Vlaams Forum voor Onderwijsonderzoek, in opdracht van de Vereniging voor Onderwijs Research.

Een van de hoofdsprekers is transitiewetenschapper Karin Geuijen, expert op het gebied van maatschappelijke transities. Bijzonder is dat de ORD voor het eerst sinds 55 jaar niet aan een universiteit, maar bij een hogeschool wordt georganiseerd.

De voertaal is Nederlands en het congres is toegankelijk. Het congres vindt plaats op Heidelberglaan 15. Op woensdag start het programma om 10.00 uur. Deelname kost 575 euro (standaardtarief, inclusief VOR-lidmaatschap). Aanmelden is niet meer mogelijk, het maximale aantal deelnemers is bereikt.

Onderwijs Hogeschool Utrecht gaat door ondanks code rood

Er is geen landelijke sluiting van hoger onderwijs. Hogeschool Utrecht laat tentamens en colleges doorgaan, mede omdat studenten anders studievertraging kunnen oplopen. Wel blijft de situatie per opleiding en locatie afhankelijk van de hitte.

Vrijdag geldt in grote delen van Nederland code rood vanwege extreme hitte, meldt het KNMI. Dat betekent gezondheidsrisico’s zoals uitdroging, oververhitting en zelfs hitteberoerte. Reizen wordt afgeraden en ook infrastructuur kan hinder ondervinden door hitte.

Andere instellingen kiezen verschillende oplossingen: sommige universiteiten bekijken aanpassingen van roosters, terwijl de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen al het onderwijs en tentamens schrapt. Fontys en Zuyd kiezen voor deels doorgaan of een tropenrooster.

Studenten wordt geadviseerd goed te drinken, zware inspanning te vermijden en updates van hun onderwijsinstelling te volgen. Het is de eerste keer dat code rood wordt afgegeven voor hitte, waardoor veel instellingen nog moeten wennen aan de impact.

Nieuwe cao universiteiten: betere bescherming bij zwangerschap

Universiteiten en vakbonden hebben een akkoord bereikt over een nieuwe cao voor medewerkers van de veertien Nederlandse universiteiten. Per 1 juli stijgen de salarissen structureel met 3,1 procent. Daarnaast ontvangen medewerkers 50 euro bruto extra per maand en een eenmalige uitkering van 1.534 euro bruto. Vooral werknemers in lagere salarisschalen profiteren hiervan; gemiddeld komt de loonstijging uit op ongeveer 4,1 procent.

Ook zijn afspraken gemaakt om zwangere medewerkers beter te beschermen. Postdocs krijgen voortaan contractverlenging bij zwangerschaps-, bevallings-, ouderschaps- en geboorteverlof. Voor promovendi wordt het contract met een maand verlengd als zij kolven, zodat zij voldoende tijd hebben om hun onderzoek af te ronden. Medewerkers behouden bovendien toeslagen die zij vóór hun zwangerschap ontvingen.

Verder wordt het ‘recht op onbereikbaarheid’ opgenomen in de cao om de werkdruk te verlagen en rust buiten werktijd te respecteren. Universiteitsdocenten in salarisschaal 3 of 4 behouden hun schaal en trede bij een overstap naar een andere universiteit. De cao moet uiterlijk 20 juli definitief worden vastgesteld. (157 woorden)