Kort

Toch bezuinigen op onderwijs? Geheim coalitieplan ligt op tafel

Er zou een geheime afspraak zijn tussen de coalitiepartijen: als hervormingen van de sociale zekerheid onvoldoende geld opleveren, kan het ministerie van Onderwijs vanaf 2031 tot 1,2 miljard euro worden gekort. Dat meldt de NOS.

Oorspronkelijk zou Sociale Zaken fors bezuinigen, terwijl Onderwijs tot 1,5 miljard euro extra zou krijgen. Die bezuinigingen op de sociale zekerheid zijn geschrapt. Minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum gaat nu met vakbonden praten over hervormingen. Als die onvoldoende opleveren, kan de rekening bij OCW terechtkomen.

De korting zou worden verwerkt in de zogenoemde prijsbijstelling: het geld dat ministeries jaarlijks krijgen om voor inflatie te compenseren. Als het kabinet die compensatie niet uitkeert, betekent dat feitelijk een bezuiniging.

De afspraak is niet bevestigd door de coalitiepartijen. D66-leider Jan Paternotte ontkende haar bij RTL niet en zei zich te zullen inzetten tegen onderwijsbezuinigingen. Het besluit over de prijsbijstelling wordt pas in het voorjaar genomen.

Aziatische universiteiten rukken op in Times-ranking, Nederland verliest opnieuw wat terrein

Voor het eerst staan er drie Aziatische universiteiten in de top vijftien van de wereldranglijst. Maar Nederland doet het met tien universiteiten in de top-200 nog altijd goed. De TU Delft staat nog altijd het hoogst van de Nederlandse universiteiten en heeft weer een plaats in de top vijftig bemachtigd: de instelling is gestegen van nummer 57 naar 50. Ook de Universiteit Leiden is een plekje omhoog geklommen: van 70 naar 69. En de TU Eindhoven maakt een flinke sprong van 192 naar 180.

Vier andere Nederlandse universiteiten behouden hun positie en vijf instellingen moeten terrein prijsgeven. Het is niet de eerste keer dat meerdere Nederlandse universiteiten dalen op de ranglijst: vorig jaar waren dat er acht en het jaar daarvoor twaalf.

De ranglijst van Times Higher Education is gebaseerd op verschillende factoren, zoals de reputatie van universiteiten, de hoeveelheid internationale studenten en docenten, de samenwerking met het bedrijfsleven en de invloed van wetenschappelijk onderzoek.

HOP, Naomi Bergshoeff

Bachelor en master onvoldoende beschermd: roep om strengere wet

Particuliere onderwijsinstellingen mogen opleidingen aanbieden met termen als bachelor en master, ook zonder officiële erkenning. Dat blijkt uit een uitspraak van de Raad van State. Studentenorganisaties en Tweede Kamerleden vrezen misleiding en willen dat het kabinet ingrijpt.

Hogeschool NCOI en twaalf andere particuliere instellingen kregen eerder boetes van de Inspectie van het Onderwijs. Volgens de rechter verbiedt de wet echter niet om termen als ‘professional master’ te gebruiken, zolang duidelijk is dat er geen erkende graad aan verbonden is.

Onderwijsminister Rianne Letschert neemt de uitspraak ‘uiterst serieus’ en overweegt de wet aan te scherpen. Ook Kamerleden van SP en D66 dringen daarop aan.

Studentenorganisaties vrezen een wildgroei aan opleidingen met misleidende namen. Volgens de Landelijke Studentenvakbond verdienen studenten duidelijkheid over de waarde van hun diploma.

De Inspectie van het Onderwijs gaat met de minister in gesprek over strengere regels. NCOI is juist tevreden met de uitspraak en ziet mogelijkheden voor verdere ontwikkeling van flexibel onderwijs.

Nederlanders geloven steeds minder in wetenschappelijke mogelijkheden AI

Het vertrouwen van Nederlanders in de wetenschap blijft hoog, maar hun verwachtingen van kunstmatige intelligentie dalen flink. Nog maar 37 procent denkt dat AI kan helpen bij grote uitdagingen zoals klimaatverandering en kanker. Twee jaar geleden was dat nog 60 procent.

Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Rathenau Instituut. Nederlanders geven de wetenschap gemiddeld een 7,4, iets lager dan vorig jaar (7,5). Daarmee scoort de wetenschap aanzienlijk beter dan de rechtspraak (6,5), de Tweede Kamer (4,6) en de regering (4,3).

Ook onderzocht het instituut welke factoren samenhangen met vertrouwen in de wetenschap. Niet opleidingsniveau, maar de financiële situatie lijkt daarbij doorslaggevend. Mensen die vinden dat ze goed kunnen rondkomen, hebben gemiddeld meer vertrouwen in de wetenschap.

Volgens onderzoeksleider Jelle Slief betekent dit niet dat opleiding geen rol speelt, maar lijkt het huishoudinkomen een betere voorspeller.

HOP, Naomi Bergshoeff

Universiteit Maastricht schorst Palestijnse student om 7-oktoberfilmpje

De Universiteit Maastricht heeft een Palestijnse student geschorst.

Hij had een filmpje op Instagram gepost dat  speelt in een studentenhuis. Op een televisie zijn in een uitzending van Al Jazeera militante Palestijnen zichtbaar. De student wijst ernaar en zegt: ‘7 October. This is me.’ Bedoelde hij te zeggen dat hij daar zelf te zien was? Dat is niet duidelijk.

Het filmpje roept veel reacties op en de Universiteit Maastricht heeft de student nu geschorst. Dat zou zijn gedaan uit ‘bezorgdheid over de veiligheid van de student zelf, medestudenten en medewerkers’.

Ruim veertig Palestijnen kwamen deze zomer naar Nederland om te studeren of onderzoek te doen. Tegen universiteitskrant Observant zegt de universiteit dat deze student ook tot die groep behoort.

Het filmpje is van zijn Instagram-account verwijderd, maar het pro-Israëlische documentatiecentrum CIDI heeft het op X geplaatst, waarbij de student onherkenbaar is gemaakt. Het CIDI vraagt zich af hoe het met de veiligheidsscreening zat voordat de Palestijnse studenten een studievisum kregen.

HOP, Bas Belleman

HU onderzoekt wasbaar incontinentiemateriaal met Utrechtse zorgpartners

Hogeschool Utrecht gaat samen met zorgorganisaties, leveranciers, wasserijen en de provincie Utrecht onderzoeken hoe wasbaar incontinentiemateriaal op grotere schaal kan worden ingezet. Op 1 oktober presenteren de partners hun samenwerking tijdens de Utrecht Science Week.

Met het project WIN-Z (Wasbaar Incontinentiemateriaal als Norm in de Zorg) willen de partners de afvalberg in de zorg verkleinen. In Nederland zorgt incontinentiemateriaal jaarlijks voor naar schatting 85 miljoen kilo afval. De ambitie is om de CO₂-uitstoot en hoeveelheid restafval met minstens 50 procent te verminderen, zonder hogere kosten of verlies aan zorgkwaliteit.

Onder leiding van de HU wordt in vijf zorgorganisaties onderzocht hoe wasbaar incontinentiemateriaal in de praktijk werkt. Daarbij kijken onderzoekers naar duurzaamheid, kosten, logistiek en de ervaringen van cliënten en zorgmedewerkers.

Het project wordt ondersteund door Health~Holland. De resultaten moeten bijdragen aan bredere toepassing van wasbaar incontinentiemateriaal in de Nederlandse langdurige zorg.

Tweede tegemoetkoming pechstudenten moet laatste zijn

Pechstudenten krijgen volgend jaar opnieuw een tegemoetkoming voor de jaren waarin zij geen basisbeurs ontvingen. De Tweede Kamer stelde woensdag dat hiermee een einde moet komen aan de discussie over compensatie.

Studenten uit de periode van het leenstelsel krijgen 44,50 euro per maand voor de periode dat zij de basisbeurs misliepen. Bij een vierjarige studie komt dat neer op ruim 2.100 euro. Dat bedrag komt boven op een eerdere tegemoetkoming van bijna 1.700 euro.

De tweede tegemoetkoming kost de overheid ongeveer 1,4 miljard euro. De SP en DENK vinden het bedrag nog altijd te laag, terwijl JA21 en Groep Markuszower juist vinden dat er al veel geld wordt uitgegeven. Zij zien dat de tegemoetkoming ook terechtkomt bij oud-studenten zonder schulden.

Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, krijgen studenten de tegemoetkoming naar verwachting in april 2027. Het bedrag wordt verrekend met hun studieschuld of op hun bankrekening gestort.

HOP

Iedereen mag een ‘masterdiploma’ uitdelen, oordeelt hoogste rechter

In een spectaculair vonnis maakt de Raad van State een voorlopig einde aan de strijd tegen misleiding bij vooral particuliere onderwijsinstellingen. Zij mogen wél eigen masterdiploma’s uitdelen, zolang ze maar niet met officiële erkenning schermen.

De zaak werd aangespannen door NCOI en nog elf particuliere onderwijsinstellingen, allemaal onderdeel van de Salta Group. Ze maakten bezwaar tegen een totaalboete van 470 duizend euro uit 2023. De rechtbank gaf ze vorig jaar geen gelijk, dus gingen ze in beroep.

Er is een landelijk register met alle namen van erkende opleidingen en graden daarin. Alleen als je die op een diploma zet, verleen je een officiële graad, overweegt de Raad van State. Zomaar een ‘bachelor verpleegkunde’ of ‘master psychologie’ uitreiken mag dus niet. 

Maar zelf een ‘executive master’ of een ‘professional master’ verzinnen kan dus wel. Dit kan grote gevolgen hebben voor de handhaving door de Onderwijsinspectie, die tot nu toe behoorlijk strikt naar deze kwesties kijkt. 

Hongarije mag straks weer meedoen aan Horizon

De Europese Commissie wil Hongarije van het strafbankje halen. Hongaarse wetenschappers zouden weer toegang moeten krijgen tot onderzoeksgeld. Ook kan het land ingehouden miljarden alsnog tegemoetzien.

Zo’n vier jaar geleden draaide de Europese Unie de geldkraan naar Hongarije dicht. Onder president Viktor Orbán stond de rechtsstaat onder druk en verdween Europees geld in de zakken van corrupte politici. Hongaarse wetenschappers mochten sindsdien niet meer meedoen aan Horizon en studenten konden niet met Erasmus+ op uitwisseling.

Sinds april heeft Hongarije een nieuwe regering onder leiding van Péter Magyar. Die heeft beloofd corruptie aan te pakken en de onafhankelijkheid van het hoger onderwijs te herstellen. Volgens Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft Hongarije belangrijke stappen gezet om de rechtsstaat te versterken en EU-geld te beschermen.

Studenten mogen al weer met Erasmus+. Nu moeten ook wetenschappers terugkeren naar Horizon. Daarnaast wil de Commissie 4,2 miljard euro vrijgeven. De Europese Raad moet het voorstel nog goedkeuren.

Rechts-extremisten gebruiken de campus om hun gedachtegoed te normaliseren

De AIVD en de NCTV brengen samen een waarschuwing uit: ze zien dat rechts-extremisten zichzelf proberen te normaliseren door zich gematigder voor te doen dan ze zijn. En dat gebeurt ook op de campus van universiteiten.

In het dinsdag verschenen rapport noemen de veiligheidsdiensten de Groot-Nederlandsche Studentenvereniging (GNSV). De aanwezigheid van deze club op de universiteiten van Leiden en Nijmegen zorgt al jaren voor veel ophef. Ook Utrecht heeft sinds vorig jaar een afdeling. Dit jaar werd ze ‘om veiligheidsredenen’ van de Nijmeegse introductiemarkt geweerd.

De GNSV noemt zichzelf een conservatieve vereniging voor rechtse studenten ‘met een nationaal gevoel’. Daarmee heeft de vereniging ‘publiekelijk geen extremistisch profiel’, constateren de diensten. Maar veel leden houden er ‘diep racistische opvattingen’ op na en pleiten voor ‘remigratie’ van mensen met een niet-westerse migratieachtergrond.

Justitieminister David van Weel noemt het ‘belangrijk om de strategie van rechts-extremisten te onderkennen en hun invloed in te dammen.’ Sinds 2024 heeft de overheid een ‘nationale extremismestrategie’.

HOP, Olmo Linthorst

Vakbonden eisen 5,5 procent meer loon en minder werkdruk in hbo

De onderwijsvakbonden zetten in op een loonsverhoging van 5,5 procent voor medewerkers van hogescholen. Ook willen ze betere afspraken om de werkdruk te verlagen.

De huidige cao loopt eind 2026 af en dus gaan vakbonden AOb, FNV en CNV binnenkort weer om tafel met de Vereniging Hogescholen om te onderhandelen over de nieuwe cao.

De afspraken in de vorige cao worden nog steeds uitgewerkt. Daarom houden ze het dit keer beknopt: 5,5 procent met aandacht voor de lagere salarisschalen. Ook dit jaar willen de bonden de werkdruk aanpakken en aandacht voor het loopbaanperspectief.

De hogescholen willen dit jaar een cao met loonsverhoging, maar zonder extra afspraken. Dat staat in een brief van de Vereniging Hogescholen. Volgens de VH waren in de vorige cao relatief veel afspraken opgenomen. Daar willen de hogescholen het voorlopig bij laten.

Ook universiteiten willen nog meer samenwerken met Defensie

De universiteiten hebben een intentieverklaring met het ministerie van Defensie getekend: ze willen vaker samenwerken.

Vorig jaar lieten de hogescholen al weten dat ze paraat staan. Studenten kunnen inmiddels aan veel hogescholen, maar ook aan verschillende universiteiten, een militaire minor volgen. Dat kan ook bij Hogeschool Utrecht. Studenten worden dan aangesteld als reservist, met een salaris, en ze leren ‘militaire basisvaardigheden’.

De Landelijke Studentenvakbond keert zich tegen samenwerking van universiteiten met Defensie en spreekt van een ‘grote negatieve invloed op de academische vrijheid’. Het gaat toch al slecht met de academische vrijheid, redeneert de vakbond, en nu gaat Defensie zich er ook nog mee bemoeien.

HOP, Bas Belleman