Kort

Cyberwet: lichter toezicht op hoger onderwijs

Universiteiten en hogescholen vallen straks onder de nieuwe Cyberbeveiligingswet, maar krijgen een relatief licht toezichtregime. Dat blijkt uit een conceptregeling die het kabinet heeft gepubliceerd voor internetconsultatie.

De wet is een uitwerking van Europese regelgeving en moet de cyberveiligheid in Nederland versterken. Instellingen in het hoger onderwijs worden aangemerkt als ‘belangrijke’ entiteiten, niet als ‘essentiële’. Daardoor geldt vooral toezicht achteraf.

Volgens het kabinet is dat voldoende, omdat universiteiten en hogescholen de afgelopen jaren al veel hebben geïnvesteerd in hun digitale weerbaarheid. Eerder waarschuwden onderwijsinstellingen nog dat streng toezicht averechts zou kunnen werken.

De Inspectie van het Onderwijs krijgt de taak om toezicht te houden op de naleving van de wet. Daarnaast komt er een meldplicht voor cyberincidenten. Naar verwachting melden instellingen gemiddeld twee incidenten per jaar.

Universiteiten reageerden positief op de aanpak van het kabinet. Ze waarderen ook de extra investering van 80 miljoen euro voor kennisveiligheid en cyberweerbaarheid in de komende vijf jaar.

EU en Australië willen meer samenwerking in wetenschap

Na een handelsverdrag met defensieafspraken hebben de EU en Australië ook een akkoord gesloten over wetenschappelijke samenwerking. Waar over het handelsverdrag acht jaar werd onderhandeld, was de aansluiting bij onderzoeksprogramma Horizon Europe binnen een jaar geregeld.

Vanaf 2027 kunnen Australische onderzoekers deelnemen aan Horizon Europe-projecten binnen de zogeheten tweede pijler, gericht op mondiale uitdagingen en innovatie voor het bedrijfsleven. Via Horizon verdeelt de EU jaarlijks ongeveer 12 miljard euro aan onderzoekssubsidies voor universiteiten, onderzoeksinstellingen en bedrijven. Deelnemende landen betalen mee aan het programma.

De EU gebruikt Horizon al langer om internationale banden te versterken. Eerder sloten onder meer Japan, Zuid-Korea, Nieuw-Zeeland, Canada en Egypte zich aan; ook met India lopen gesprekken.

Tegelijkertijd groeit de belangstelling vanuit de Verenigde Staten. Door het wetenschapsbeleid van de regering-Trump vragen Amerikaanse onderzoekers veel vaker Europese onderzoeksbeurzen aan. De Europese Commissie wil daarom het Horizon-budget voor de volgende zeven jaar verhogen van 94 naar 175 miljard euro. Over dat voorstel wordt nog onderhandeld.

Bron: HOP

HU wijzigt beleid niet na uitspraak minister over sport en kantines

Het kabinet heeft besloten om steun aan sport- en cultuurvoorzieningen in het onderwijs structureel toe te staan. Dat schrijft de minister vandaag in een brief over studentenwelzijn aan de Tweede Kamer.

 In principe mag een hogeschool of universiteit publiek geld niet besteden aan private activiteiten. Een commerciële fitnessclub kan immers niet eerlijk concurreren met een studentensportclub.

Onderwijsminister Rianne Letschert weet nog niet hoe, maar ze wil een uitzondering gaan regelen voor sport, cultuur en kantines. Dat schrijft de minister vandaag in een brief over studentenwelzijn aan de Tweede Kamer.

Volgens Letschert dragen sport en cultuur wezenlijk bij aan de publieke taak van onderwijsinstellingen, door het vergroten van  het welzijn van studenten.

De woordvoerder  van de HU laat weten dat dit besluit van de minister van onderwijs voorlopig niets veranderd aan het  beleid van de HU.

Rathenau: waarschuwen voor misinformatie werkt averechts

Volgens het Rathenau Instituut is het vaak niet effectief om misinformatie direct te bestrijden met alarmistische factchecks. Wanneer je een onjuiste bewering herhaalt om die te ontkrachten, bereik je ook mensen die er nog niet van hadden gehoord. Bovendien onthouden zij vaak vooral dat er ‘iets mis’ zou zijn met bijvoorbeeld vaccins of zonnebrandcrème, niet de correctie.

Onderzoeker Anne-Floor Schölvinck pleit daarom voor een andere aanpak: richt je op de zorgen achter de misinformatie. Mensen die twijfelen over vaccinaties verschillen misschien van mening, maar delen vaak dezelfde waarden, zoals het welzijn van hun kinderen. Door daarop aan te sluiten en betrouwbare informatiebronnen aan te reiken, ontstaat eerder een constructief gesprek.

Het onderzoek vond geen verband tussen wantrouwen in de wetenschap en de tijd die mensen op sociale media doorbrengen. Belangrijker is de bredere leefwereld en houding van mensen. Wel helpt een gevarieerd ‘mediadieet’, met naast sociale media ook kranten, tijdschriften en radio. Schölvinck blijft optimistisch: veel mensen blijken genuanceerd en open over wetenschap te denken.

HU-team loopt 6.000 euro bijeen in de Nacht van de Vluchteling

Op 20 juni doen 23 HU’ers mee aan de Nacht van de Vluchteling. Samen hebben zij inmiddels al 6.000 euro opgehaald voor noodhulp aan mensen die op de vlucht zijn voor oorlog, geweld, vervolging of de gevolgen van klimaatverandering.

De HU’ers zijn onderdeel van een veel groter gezelschap. Tijdens de Nacht van de Vluchteling trekken naar verwachting zo’n 9.000 deelnemers door het land om aandacht te vragen voor de situatie van vluchtelingen en geld op te halen voor hulpverlening.

Een van de langste routes start in Utrecht bij de Hondekop en eindigt de volgende ochtend bij de Oliemolenhof in Amersfoort. Terwijl de meeste Nederlanders slapen, leggen deelnemers daar tientallen kilometers af door de nacht.

Het HU-team heeft zijn streefbedrag inmiddels ruim overschreden, maar doneren kan nog steeds.

In Nijmegen ontslagen onderzoeker wekte eerder al twijfels in Brussel en Calgary

Universitair hoofddocent psychologie Yannick G. van de Radboud Universiteit Nijmegen bleek een factuur voor de vergoeding voor proefpersonen aangepast te hebben en werd in 2025 ontslagen. Daarna kwam zijn wetenschappelijke werk onder vuur te liggen. Een van zijn artikelen is inmiddels teruggetrokken en andere worden nog doorgelicht.

De aantijgingen van wetenschapsfraude ontkent hij. Maar universiteitsblad Vox heeft nu zijn collega’s uit Brussel en het Canadese Calgary benaderd en daar kwam hij ook mee in aanvaring. De Brusselse oud-collega’s hebben ooit de samenwerking opgezegd, onder meer omdat G. soms geen data wilde delen en dan met smoesjes kwam. ‘Hij was het vergeten, of zijn computer was gecrasht’, zegt een Vlaamse hoogleraar.

Bij de University of Calgary is hij vertrokken met een zwijgclausule in de overeenkomst. Toch zouden volgens anonieme bronnen ook daar vraagtekens zijn gerezen over hoe G. met onderzoeksdata omging.

HOP, Bas Belleman

Spotlight neemt afstand van Amsterdam Pride vanwege sponsoren

De queer studentenvereniging Spotlight, onderdeel van het UvA Pride-netwerk, neemt dit jaar voor het eerst expliciet afstand van Amsterdam Pride. De vereniging doet niet mee aan de organisatie of promotie van Pride University tijdens WorldPride in Amsterdam en slaat ook de botenparade over. Dat meldt universiteitsblad Folia.

Volgens voorzitter Magdalena Styś is de belangrijkste reden om niet mee te doen de rol van hoofdsponsor Booking.com. Dat bedrijf staat op de boycotlijst van de pro-Palestijnse BDS-beweging. Ook is zij kritisch over sponsor PricewaterhouseCoopers dat wel eens met kwesties rond queerrechten te maken heeft gehad. Spotlight stelt dat Pride steeds commerciëler wordt en te sterk draait om sponsoring. Daardoor raakt het activistische karakter op de achtergrond.

De vereniging benadrukt dat queer mensen wereldwijd nog steeds te maken krijgen met criminalisering en discriminatie. ‘Soms is dat zelfs een kwestie van leven of dood.’

Stop met DUO-achtige opsporing van fraude, adviseert staatscommissie

De overheid moet zich harder inspannen om racisme en discriminatie tegen te gaan, vindt een speciale staatscommissie. Stop bijvoorbeeld met ‘datagedreven profilering’ zoals studiefinancier DUO die toepaste.

Alleen achteraf ingrijpen is niet genoeg, schrijft de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme in haar eindrapport. ‘Pak discriminatie en racisme proactief aan.’

‘Recente schandalen hebben laten zien hoe diep discriminatie en racisme kunnen inslijten in beleid, algoritmen en uitvoeringspraktijken’, aldus het rapport. De commissie noemt hierbij ook studiefinancier DUO.

Bij opsporing van fraude met de basisbeurs voor uitwonenden kwamen vooral studenten met een migratieachtergrond in het vizier, bleek drie jaar geleden uit onderzoek van het Hoger Onderwijs Persbureau, platform Investico, NOSop3 en dagblad Trouw. Het leidde tot excuses van het kabinet, terugbetaling van boetes en schadevergoedingen.

DUO is bezig met een nieuw systeem voor de opsporing van studenten die misbruik maken van de basisbeurs voor uitwonenden. Dit systeem gaat vooraf onafhankelijk gecontroleerd worden, heeft onderwijsminister Rianne Letschert toegezegd.

Oud cvb-voorzitter Henk de Greef overleden

Op het medewerkersplatform ÉÉNHU laat het college van bestuur weten met verdriet kennis genomen te hebben van het overlijden van oud-voorzitter Henk de Greef. Hij was van 1995 tot 2003 voorzitter van het cvb van de Hogeschool Utrecht en is 86 jaar geworden.

In zijn tijd bij de HU maakte hij zich onder andere hard voor meer praktijkgericht onderzoek via lectoren, om zo de kloof tussen het hbo en de universiteit te dichten. De Greef noemde de invoering daarvan destijds een ‘meesterzet voor het hoger onderwijs’. En ook: ‘Het zal nog wel een jaar of tien tot vijftien duren voordat de lectoraten volledig van de grond zijn gekomen, maar dan tellen we echt mee.’

In 2002 stopte De Greef voortijdig als voorzitter van de HBO-Raad (nu Vereniging Hogescholen) omdat ook zijn hogeschool betrokken was bij de HBO-fraude met studenteninschrijvingen.

Het cvb schrijft: ‘Wij zullen hem blijven herinneren als een warme, toegankelijke en verbindende bestuurder.’ De uitvaart vindt op 13 juni in besloten kring plaats.

Stinkbommen op de Radboud Universiteit Nijmegen

Op de campus van de Radboud Universiteit Nijmegen zijn stinkbommen met boterzuur verspreid. Er is geen gevaar voor de gezondheid, maar de geur is niet bepaald fris. De universiteit doet aangifte.

‘Er zijn verschillende plekken afgezet en deze worden schoongemaakt’, laat de universiteit weten. Vuilniszakken worden verwijderd en deuren en ramen zijn opengezet om de geur te verdrijven, meldt de Gelderlander.

Schadelijk voor de gezondheid is het niet, maar de geur wordt omgeschreven als die van ranzige boter, braaksel of bedorven kaas, schrijft universiteitsblad Vox. De universiteit doet aangifte.

Wie verantwoordelijk is voor de actie, is nog onbekend. De pro-Palestijnse actiegroep Nijmegen Student Encampment laat aan De Gelderlander weten er niets mee te maken te hebben. Eerder op de dag hadden twee pro-Palestijnse activisten zich aan een hek van de universiteit vastgeketend. Een paar uur later zijn ze vrijwillig vertrokken.

HOP, Naomi Bergshoeff

Steeds meer Amerikaanse onderzoekers willen naar Europa

Het aantal Amerikaanse wetenschappers dat een Europese onderzoeksbeurs aanvraagt, is in een jaar tijd sterk gestegen. Volgens de Europese Onderzoeksraad (ERC) zijn de aanvragen voor ‘advanced grants’ voor topwetenschappers zelfs vervijfvoudigd. Het aantal steeg van 23 naar 114. Ook bij beurzen voor jonge en meer ervaren onderzoekers nam het aantal aanvragen flink toe.

Om internationaal talent aan te trekken, biedt de ERC extra steun aan onderzoekers van buiten de EU. Zij kunnen bovenop een gewone beurs tot twee miljoen euro krijgen. Dat geld is bedoeld voor het opzetten van een laboratorium of onderzoeksteam in Europa. De regeling geldt wereldwijd, maar richt zich vooral op Amerikaanse onderzoekers.

De stijging hangt samen met zorgen over de academische vrijheid in de Verenigde Staten onder president Donald Trump. Vooral onderzoek naar diversiteit, gelijkheid en inclusie staat onder druk. Daardoor overwegen meer wetenschappers hun werk in Europa voort te zetten.

De Europese Commissie wil deze ontwikkeling versterken met een nieuwe ‘super grant’ van zeven miljoen euro voor zeven jaar onderzoek. Ook Nederland trekt 50 miljoen euro uit voor bedreigde wetenschappers via het Tulp Fonds.

Hoger onderwijs mag straks sport, cultuur én kantines steunen

Hogescholen en universiteiten mogen straks waarschijnlijk structureel bijdragen aan studentensport, cultuur en campuskantines. Onderwijsminister Rianne Letschert wil hiervoor een uitzondering opnemen in de regels voor de besteding van publieke middelen.

Vorig jaar ontstond ophef toen het ministerie strenger wilde handhaven op die regels. Daardoor dreigden studentensport en culturele verenigingen fors duurder te worden. Na protesten werden tijdelijke uitzonderingen ingevoerd.

Het kabinet wil die steun nu definitief toestaan. Uit onderzoek blijkt dat sport- en cultuurvoorzieningen anders zouden kunnen verschralen of verdwijnen. Volgens Letschert dragen ze bij aan het welzijn, de sociale binding en de ontwikkeling van studenten.

Ook studentenkantines en andere voorzieningen voor studenten en medewerkers moeten onder de uitzondering gaan vallen. Zonder aanpassing van de regels zouden instellingen mogelijk geld moeten terugbetalen.

De minister bekijkt nog hoe mbo-studenten toegang kunnen krijgen tot deze voorzieningen. De Tweede Kamer had daar om gevraagd.