Op 18 maart mag Utrecht weer naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. En daarbij wordt ook de toekomst van het Science Park (USP) bepaald. Een wijk die volgens vele gemeenteraadsleden diep in de penarie zit. Zal een portie socialisme de wijk redden?
Volgens de nummer twee van de Utrechtse afdeling van de Socialistische Partij (SP), Justin Klein Tank, is de gemeente jaren lang te voorzichtig geweest. Te afwachtend. Te bang om echt in te grijpen. ‘Wij zijn niet bang om de Universiteit Utrecht op te jutten,’ zegt Klein Tank resoluut.
‘Het trok mij eerst niet’
Dat hij misschien straks een bijbaan heeft in de gemeenteraad, had hij zelf een paar jaar geleden niet verwacht. De student Liberal Arts & Sciences aan de Universiteit Utrecht dacht nooit de politiek in te willen. Inmiddels staat hij op plek twee van de SP-lijst. Tussendoor werkt hij bij de Gamma om het (studenten)leven betaalbaar te houden.
De politieke arena trok hem aanvankelijk niet. ‘Ik wilde mensen organiseren en de straat op gaan. Ik wilde om meer rechtvaardigheid schreeuwen,’ vertelt hij. Toch raakte hij overtuigd van de kracht van een ander podium. ‘Ik geloof nu ook dat je vanuit de gemeenteraad mensen kunt bereiken.’
‘Zielloos’
Wie met Klein Tank over het USP loopt, hoort weinig romantiek in zijn woorden. De wijk voelt voor hem ‘zielloos’. ‘Loop je er in de winter na colleges, dan is het compleet dood. In de zomer, als studenten in de zon zitten, oogt het leuker, maar dan mis je meteen de horeca. Er is gewoon niks te doen.’
Dat het gebied vrijwel uitsluitend wordt bewoond door studenten die er tijdelijk wonen en de wijk regelmatig verlaten, maakt volgens Klein niks uit. De vraag is volgens hem niet hoe het USP een volwaardige wijk kan worden. ‘Het ís al een volwaardige wijk van Utrecht,’ zegt hij. ‘Alleen hij draait nog niet volwaardig. En dan maakt het niks uit of er studenten of ouderen wonen.’
De gemeenteraadsverkiezingen van 2022 pakten slecht uit voor de SP. Al maanden voor de stembusgang woedde er een conflict tussen het landelijke bestuur en leden die ook actief waren bij jongerenorganisatie Rood of het Marxistisch Forum. Daarbij moest onder anderen de Utrechtse-lijsttrekker Floris Boudens vertrekken.
Yvonne Hessel nam het lijsttrekkerschap over. De SP behaalde uiteindelijk één zetel. Maar de rust keerde niet terug: het botste tussen Hessel en haar fractiemedewerkers. In juli stapte zij uit de partij en ging verder als Utrecht Solidair. Daarmee verdween de SP voor het eerst sinds 1986 uit de Utrechtse gemeenteraad.
Van onderwijswalhalla naar probleemwijk
In het partijprogramma van SP Utrecht wordt het USP omschreven als een plek die ‘van onderwijswalhalla is veranderd in een probleemwijk’. De partij wil de omgeving ‘opbeuren’ door het Science Park gezelliger te maken. Zo moet er een einde komen aan de ‘monopolypositie’ van de Spar en wil de SP horeca en winkels actief ondersteunen.
Met die ambities staat de SP niet alleen. Een groot deel van de Utrechtse partijen wil al jaren grote stappen zetten op het USP. Toch blijven echte veranderingen uit. Waar gaat het dan mis? Volgens Klein Tank is er een duidelijke boosdoener: ‘Ze zijn te bang om de universiteit op te jutten.’ Grote delen van de grond op het USP zijn namelijk eigendom van de Universiteit Utrecht. ‘Als ik kijk naar de Utrechtse politiek van de afgelopen jaren, zie ik dat men bij de eerste de beste hobbel stopt. Terwijl je als gemeente veel meer macht hebt.’
De SP wil die macht ook daadwerkelijk inzetten. ‘Als gemeente moet je snoeihard zijn,’ zegt Klein Tank. ‘Je kunt bijvoorbeeld nieuwe vergunningen voor de universiteit weigeren totdat ze hun best doen voor de leefbaarheid van de wijk.’
Meer sociale huur
Ook het woningbeleid moet volgens de partij op de schop. ‘De kamerprijzen zijn nu echt schandalig,’ stelt Klein Tank. ‘Bij ons heeft prioriteit nummer één het realiseren van meer sociale huur.’
Daarnaast haalt hij uit naar wat hij ‘schijnparticipatie’ noemt. ‘Plannen van bewoners worden te vaak van tafel geveegd. Dat willen wij niet. Wij willen democratische zeggenschap voor bewoners. Niet alleen meepraten voor de vorm, maar echt meebeslissen.’
‘Niet de automobilist pesten’
Toch hoeft volgens Klein Tank niet alles op de schop. Als het gaat om bereikbaarheid wil hij vooral investeren in openbaar vervoer en de fiets. Van de ‘automobilist pesten’ is hij niet. ‘Het USP is al behoorlijk autoluw en op de paar straten waar auto’s mogen rijden, is het meestal niet druk.’
Toeslagenaffaire
Politiek hield hem al van jongs af aan bezig, zegt de politicus in spé. Maar tijdens de coronaperiode voelde hij de drang om meer te doen met zijn mening. ‘Vooral de onrechtvaardigheid die naar boven kwam bij de toeslagenaffaire raakte mij diep.’ Die betrokkenheid en strijdlust vonden een plek bij de SP. ‘Ik werd daar met open armen ontvangen. Ik voel me hier thuis.’
