Is de hbo-scriptie nog wel van deze tijd?

‘Ik merk dat steeds vaker de discussie gevoerd wordt of een scriptie nog wel een geschikte vorm is om startbekwaamheid te toetsen. Het is immers geen beroepsproduct voor onze studenten.'

Is de hbo-scriptie nog wel van deze tijd? Die vraag rijst nadat de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) en Algemene Onderwijsbond (AOb) deze week hun zorgen uitspraken over de grote toename van commerciële scriptiebureaus. ‘Steeds vaker wordt de discussie gevoerd of een scriptie nog wel een geschikte vorm is om startbekwaamheid te toetsen. Het is immers geen beroepsproduct voor onze studenten.’

De bonden luidden afgelopen maandag in dagblad Trouw de noodklok over de groeiende populariteit van commerciële scriptiebegeleiders onder Nederlandse studenten. LSVb-voorzitter Carline van Breugel noemde het in de krant ‘een schande’ dat zoveel studenten zich genoodzaakt voelen externe hulp te zoeken. ‘Er zou binnen de opleiding genoeg persoonlijke aandacht moeten zijn, zodat alle studenten de eindstreep kunnen halen.’

Ook AOb-bestuurslid Douwe van der Zweep sprak in Trouw zijn zorgen uit. ‘Op veel onderwijsinstellingen krijgen begeleiders ongeveer vijftien uur per student. Voor een volledig afstudeertraject, inclusief nakijkwerk, is dat niet veel. Veel docenten besteden er meer uren aan dan ze uitbetaald krijgen.’

Vercommercialiseren en privatiseren

Volgens ICT-docent Esther van der Stappen krijgen docenten bij de Hogeschool Utrecht meer tijd. ‘Wij krijgen 25 uur om een afstudeerder te begeleiden. Die uren zijn al jaren hetzelfde maar het aantal dingen dat je binnen die uren moet doen is toegenomen: zo moet je tegenwoordig binnen die tijd ook een plan van aanpak, een conceptscriptie en een definitieve scriptie van een andere afstudeerder beoordelen in het kader van het vier-ogen-beleid.’

Dat studenten het gevoel hebben dat ze naar externe scriptiebureaus moeten stappen, vindt ze jammer. ‘Volgens mij zijn er verschillende oorzaken. De verhoogde druk op studenten door onder andere het leenstelsel, de strengere eisen die tegenwoordig aan scripties worden gesteld en de genoemde werkdruk van de begeleidende docenten.’

‘Het lijkt wel alsof je in alle lagen van het onderwijs overal extra geld uit moet trekken als ouder of student, omdat je het anders blijkbaar niet goed genoeg doet’

Arno Wilkens, CMD

Ook CMD-docent Arno Wilkens maakt zich zorgen over studenten die hulp zoeken bij commerciële scriptiebedrijven, een trend die hij in het gehele onderwijs constateert. ‘Het lijkt wel alsof je in alle lagen van het onderwijs overal extra geld uit moet trekken als ouder of student, omdat je het anders blijkbaar niet goed genoeg doet. Op deze manier zijn we onderwijs hard aan het vercommercialiseren en privatiseren, en dat is een erg kwalijke zaak.’

De onwenselijkheid van de hbo-scriptie

Hoewel het gebrek aan uren van begeleidende docenten vaak als één van de oorzaken wordt genoemd dat studenten zich genoodzaakt voelen om zich te laten begeleiden door een commercieel scriptiebedrijf, gaan velen volgens Tim Goudriaan, oprichter van een scriptiewebsite en docent aan de Universiteit Utrecht, voorbij aan een andere oorzaak.

‘Zo’n beetje alle artikelen, analyses en zelfs beleidsdocumenten die zich hierop richten, staan niet stil bij de daadwerkelijke oorzaak: de onwenselijkheid van de huidige vorm van de hbo-scriptie als afstudeereis’, schrijft hij vandaag in een opiniestuk in Trouw. ‘Het probleem is volgens mij – en ik versimpel dit hier bewust – dat de huidige en steeds wetenschappelijker vorm van hbo-scripties helemaal niet past bij het hbo-curriculum. Het past niet bij het doel van de meeste hbo-opleidingen en vaak ook niet bij de studentenpopulatie.’

Geen beroepsproduct

De vraag of een hbo-scriptie nog wel van deze tijd is, is er één die ook Van der Stappen (ICT) zichzelf stelt. ‘Ik merk dat steeds vaker de discussie gevoerd wordt of een scriptie nog wel een geschikte vorm is om startbekwaamheid te toetsen. Het is immers geen beroepsproduct voor onze studenten. Mogelijk ligt daar een oplossing.’

Ook Wilkens (CMD) denkt dat er onderwijsvormen en eindproducten zijn die beter passen bij het beroepsonderwijs. ‘Ik zie dat op de HU ook steeds meer gebeuren. Toch wordt heel veel afstuderen nog steeds individueel gedaan en getoetst. Dat is nu eenmaal heel erg duur onderwijs, waar de uren ook amper toereikend zijn. Daar gaat dus inderdaad veel vrije tijd in zitten als docent. Volgens mij zijn daar genoeg oplossingen voor, maar dan moet er echt anders nagedacht gaan worden over de onderwijsvormen gedurende een heel curriculum en hoe je de uren verdeelt over alle jaren heen.’

Reageer!
Deel via...

Geef een reactie Let bij het reageren op onze spelregels.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 

6 reacties

  1. Als je bedenkt dat het voor de meeste managementlagen in het HO een volstrekt onmogelijke opgave is geworden om een tekst met kop en staart te schrijven, kan je niet van je BA studenten verwachten dat hen dit wel gaat lukken.
    Het is al een jarenlang probleem; de kwaliteit van het geleverde is te matig, of de begeleide uren zijn te laag. Er is altijd wel wat waardoor de vraag wordt gesteld ‘ of het of iets nog wel van deze tijd is’. Feit is dat die studenten aan een papiertje moeten worden geholpen, anders komt er geen geld uit Den Haag.

    Met iets anders bedenken in de plaats van een scriptie sla je m.i. 2 vliegen in 1 klap;

    1. Meer studenten zullen de eindstreep gaan halen.
    2. Er kan bezuinigd worden op de contracten van docenten.

    Nadeel is dan wel dat onze onvolprezen overheid een extra reden zal bedenken om de instroom in het HBO onderwijs te vergroten, door bijvoorbeeld de eisen te verlagen.

    Toen ik in 91 ging studeren verzuchtte 1 van mijn geschiedenis docenten dat van de 1e jaars populatie studenten ( in mijn jaar 137) er een stuk of 20 naar jaar 2 over zouden gaan. Met als argument dat een HBO opleiding in die tijd te moeilijk was voor leerlingen met een HAVO achtergrond.

    En zie waar we , nu, 25 jaar later zijn aanbeland…

  2. Er zijn inderdaad genoeg “problemen” en zaken die beter kunnen. Maar deze discussies blijven oneindig gevoerd worden, terwijl de oplossing vrij eenvoudig is: schaf de hbo-scriptie in zijn huidige vorm af en vervang die door een passende zelfstandige praktijkopdracht als proeve van bekwaamheid.

    Verplicht de scriptie enkel voor studenten die willen doorstromen naar een (pre-)master en investeer de vrijgekomen middelen in de praktijkgerichte onderzoekscentra op hbo-instellingen zodat zij hen daarbij kunnen helpen.

  3. Natuurlijk is het zorgelijk dat studenten buiten de school hulp zoeken bij hun afstudeerwerk. Kennelijk stelt de opleiding eisen aan de scriptie waarvoor diezelfde opleiding de studenten onvoldoende heeft voorbereid. Dan zijn er twee oplossingsrichtingen: (a) eisen bijstellen, of (b) voorbereiding op het afstuderen verbeteren.

    Voor oplossing (a), eisen bijstellen, is wel iets te zeggen. Studenten moeten voor het afstuderen vaak een scriptie schrijven, maar het schrijven van zo’n uitgebreid rapport ligt heel ver af van de normale beroepstaken. De afstudeerscriptie lijkt dan vooral een gefossileerde meesterproef. Een toetsing van het eindniveau in deze vorm heeft dan weinig of niets van doen met de werkelijkheid waar de startende professional zich even later in moet bewegen.

    Oplossing (b), beter voorbereiden, ligt meer voor de hand. Tja, nog wel even achterhalen waarom studenten zo slecht uit de voeten kunnen met die afstudeerscriptie. Te weinig ervaring met onderzoek? Tekortschietende schrijfvaardigheid? Te weinig begeleiding? Te veel groepswerk tijdens de studie en daardoor met twee linkerhanden beginnend aan een enorme individuele klus? Wie het weet mag het zeggen. Als we zien dat veel commerciële scriptiebegeleiders heel sterk focussen op het schrijfproces, dan wijst dat er toch op dat studenten simpelweg te weinig geleerd hebben een pittige zakelijke tekst te schrijven.

    Ik hoor ook wel eens van collega’s dat er ‘gewoon te weinig begeleidingsuren’ zijn. Maar misschien zijn de beschikbare begeleidingsuren – gemiddeld – heus wel voldoende voor individuele begeleiding, maar volstrekt te weinig om de student aan het eind van de studie nog de edele kunst van het zakelijk schrijven bij te brengen.

    Cees Braas
    (docent Communicatieve Vaardigheden opleiding Commerciële Economie, HU)

    1. Dag Cees,

      Dit herken ik als (extern) begeleider volkomen: 90+ % van mijn werk bestaat uit het aanleren van schrijfvaardigheden. Eigenlijk ook niet zo gek: academisch en zakelijk schrijven is best moeilijk. Dit kun je studenten aanleren, door heel veel tijd en middelen te investeren in het curriculum. En daarna óók in de begeleiding. Het resultaat is wellicht beter schrijvende en argumenterende studenten, wellicht met diepgaand inzicht bijvoorbeeld in de betrouwbaarheid en kwaliteit van triangulatie als onderzoeksmethode.

      Alleen is dit denk ik de vraag die hbo-opleidingen zichzelf mogen stellen: gaat iemand verpleegkunde/fysiotherapie/bouwkunde/veiligheidskunde/ accountancy/event management/etc. studeren om dit te leren? Korter gezegd: willen wij vakbekwame professionals of willen wij praktijkonderzoekers?

  4. Eens met Tim Goudriaan.
    Misschien, nu we toch bezig zijn, meteen maar eens out of the box bedenken waarom ‘Den Haag’ weer de grote beslissende partij is en die dan ook nog eens met geld over de brug moet komen per afstudeerder. Ons eigen geld.

    Meer participatie vanuit de scholen zelf is gewenst: zij zijn immer onderwijs- en toetsexperts. Budgetten terug naar de scholen (maar niet naar besturen), die beslissen en besteden over een juiste valide manier van afstuderen.

    Scriptie behouden is ook wat voor te zeggen, is wel een goede schrijfoefening/ rapporteren van onderzoek. Ook voor hen die niet meteen door willen of kunnen naar de uni; misschien wil de student dat op latere leeftijd en dan is die schrijfervaring wel in the pocket.

    Maak meer gebruik van de wisdom of the crowd of peer assessment, zou ik zeggen: laat ervaren succesvolle ouderejaars uitleg geven over de scriptie aan studenten uit jaren onder hen, etc. Werkt ook nog werkdrukverlagend.