Woensdag kunnen Utrechters stemmen voor de gemeenteraad en er valt genoeg te kiezen. Voor het eerst doet ook JA21 mee. Wat wil de partij? ‘Eerst de kerntaken, dan pas symboolprojecten’.
‘Hectisch, druk, maar ook leuk.’ Zo vat kersverse fractievoorzitter van JA21 Utrecht, Mika Raterman (22), de laatste dagen voor de gemeenteraadsverkiezingen samen. Voor het eerst doet de conservatief-rechtse partij mee in de Domstad. De grote vraag: sluit het landelijke succes van JA21 ook aan bij de Utrechtse kiezer?
‘Spookwijk’
Toen de geboren en getogen Utrechter Raterman begon aan zijn studie Rechten aan de Universiteit Utrecht, zat het land midden in de coronajaren. Het Utrecht Science Park (USP) voelde destijds leeg en verlaten. ‘Het was een spookwijk,’ blikt hij terug. Maar zelfs toen de samenleving weer openging, kwam de campus volgens hem nooit helemaal tot leven.
‘Het contrast is groot met al het talent dat hier zit,’ zegt hij. En toen wist hij het: er gaat iets mis met de leefbaarheid op het USP.
Volgens Raterman zijn de problemen niet bijzonder verrassend. Andere partijen noemen ze ook vaak. Zo ontbreekt een volwaardige supermarkt en rijdt de tram in het weekend niet. ‘Het zorgt voor een gevoel dat de wijk er een beetje bij hangt. Alsof het USP geen onderdeel van de stad is, maar het eindstation van Utrecht.’
‘Kerntaken eerst’
Wat is de oplossing? ‘De gemeente moet vraaggericht gaan werken. Gaan denken in oplossingen in plaats van denken in regels. Geen callcenters, maar een vaste behandelaar die kennis heeft van het dossier’, zegt Raterman. ‘Nu gebeurt het andersom: de gemeente bepaalt het aanbod.’ Op het Science Park ziet hij dat dat misgaat. ‘Er zijn dure symboolprojecten terwijl de kerntaken niet goed worden uitgevoerd.’
Dat betekent niet dat hij tegen zichtbare projecten is, benadrukt hij. Neem het grote regenboogpad op het USP. ‘Ik vind het goed dat de wijk een uitstraling heeft die past bij het Science Park. Maar dat komt pas ná de basis. Eerst moet de leefbaarheid op orde zijn.’
Een manier om die leefbaarheid te verbeteren, is volgens Raterman door het de ondernemers en projectontwikkelaars gemakkelijker te maken. ‘Die lopen nu tegen een muur van regels en eindeloze procedures aan.’ Hij noemt de bouwregels als voorbeeld. ‘Utrecht heeft strengere bouweisen dan nodig, terwijl er een groot tekort aan leefruimte is.’
Ook de rol van Universiteit Utrecht (die een groot deel van de grond op het Science Park bezit) moet volgens hem duidelijker worden. ‘De gemeente moet concrete afspraken maken met de universiteit.’ En als die niet worden gehaald? ‘Dan moeten daar consequenties aan zitten.’ Hoe die eruitzien, wil hij nog niet op vooruitlopen.
Realisme en gezond verstand
Hoewel de gemeenteraad nieuw terrein voor hem is, zegt Raterman een goed beeld te hebben van wat Utrechters bezighoudt. Dat komt mede door zijn werk. ‘Ik werk als coördinator klachten bij de gemeente Utrecht. Ik hoor waar mensen tegenaan lopen.’ Wat hem daarbij opvalt, is dat het vertrouwen in de gemeente afneemt. ‘De afstand tussen het stadhuis en de straat wordt groter. Ik denk dat er realisme en gezond verstand ontbreken.’
Fractievoorzitter worden op je tweeëntwintigste is geen kleine stap. Toch is Raterman overings niet de jongste kandidaat: Forum voor Democratie heeft een lijsttrekker van negentien. Voor hem voelt zijn kandidatuur in ieder geval als een logisch vervolg.
Op de middelbare school waren namelijk maatschappelijke en politieke vakken zijn lievelings. ‘Ik ben hier al langer mee bezig,’ zegt hij. Ongeveer twee jaar geleden begon hij zich te verdiepen in de gemeentepolitiek en het een en ander op papier te zetten. Op dat moment was hij nog bij geen enkele partij betrokken.
Niet eens lang lid van JA21
Dat veranderde toen hij zag dat de standpunten van JA21 opvallend goed aansloten bij zijn eigen ideeën. ‘Ik vond hun houding constructief. Niet alleen trappen, maar ook echt iets willen bereiken.’
Afgelopen zomer werd hij lid van de partij. Net op het moment dat JA21 wilde uitbreiden naar meer steden. Vervolgens had Raterman contact met leden uit Utrecht. ‘Er zijn veel kansen voor Utrecht, zei ik toen, daaruit hebben we toen een programma geschreven’.
Zo begon het. Met wat hulp werd een Utrechtse afdeling opgezet en rolde Raterman in de rol van lijsttrekker. ‘We zijn echt vanaf nul begonnen,’ zegt hij. ‘JA21 zit ook niet in de Provinciale Staten van Utrecht.’
Kijk je naar hoe Utrecht landelijk stemde, dan is de kans niet ondenkbaar dat JA21 de gemeenteraad haalt. Bij de landelijke verkiezingen kreeg de partij in Utrecht bijna drie procent van de stemmen.
Opkomen voor mensen
De drang om voor bewoners op te komen, kreeg Raterman naar eigen zeggen van huis uit mee. ‘Mijn beide ouders zijn politieagent.’ Zelf overwoog hij ook even die kant op te gaan. ‘Maar het werd uiteindelijk rechtsgeleerdheid. Dat komt in de kern ook neer op opkomen voor mensen.’
Voorlopig staat eerst de campagne op het programma. En daar moet hij nog een beetje zijn draai in vinden. ‘Schrijven vind ik leuk, maar ik ben geen geboren spreker.’ Debatten zijn dus uit zijn comfortzone. ‘Ik ben zenuwachtig, maar op een leuke manier.’
Hoewel Utrecht een overwegend linkse stad is wordt JA21 met open armen ontvangen, volgens Raterman.’Ik merk dat we serieus worden genomen. Natuurlijk zijn er voorbeelden dat mensen geen fan van ons zijn. Dat mag ook. Wij staan open om met iedereen in debat te gaan.’
Campagne
Verder hoort natuurlijk ook het klassieke campagnewerk erbij: posters plakken, flyeren, berichten op sociale media. Daarbij helpt het dat JA21 een landelijke partij is. ‘Er komen posters met de slogan “Het is aan U” in de bushokjes.’
En als die op zijn? Dan liggen er nog genoeg posters op voorraad. ‘Die zijn nog over van de landelijke verkiezingen.’ De plaatjes met de landelijk partijleider Joost Eerdmans blijven dus nog even op de reservebank. ‘Maar hij is al aan het warmlopen voor Utrecht,’ grapt Raterman.
