Wetenschappelijke artikelen worden steeds vaker vrij toegankelijk via open access, maar btw-regels maken deze overgang duurder. Na een verloren rechtszaak moeten universiteiten voor publiceren het hoge btw-tarief (21 procent) betalen, terwijl voor abonnementen het lage tarief (9 procent) gold.
Voorheen betaalden universiteiten vooral voor toegang tot tijdschriften. Nu betalen ze vaker om artikelen van hun onderzoekers te publiceren, zodat deze gratis beschikbaar zijn. Volgens de Belastingdienst valt dit onder een andere dienst, met hogere btw.
Universiteiten en politiek pleiten al langer voor open toegang tot publiek gefinancierd onderzoek. Nederland wil hierin vooroplopen, maar de nieuwe btw-regels bemoeilijken dit. In 2020 gaven kennisinstellingen al 62 miljoen euro uit aan abonnementen en publicaties.
Universiteitenorganisatie UNL noemt de regels tegenstrijdig: ze belemmeren kennisdeling en innovatie. Hoewel open access groeit (bijna 80 procent van de Nederlandse publicaties), blijven kosten en de rol van grote uitgevers onderwerp van discussie.
