Jaarlijks krijgen ruim 13.000 Nederlandse mannen prostaatkanker. Dan volgt de keuze: bestralen of opereren? Drie studenten van Life Sciences presenteerden maandag in het UMC Utrecht hun software, die die beslissing makkelijker moet maken.
Bij prostaatkanker draait alles om de keuze tussen twee behandelingen, elk met hun eigen bijwerkingen. Bestraling vergroot de kans op darmklachten en problemen met vaker plassen. Een operatie kan incontinentie veroorzaken. ‘Door dit inzichtelijk te maken geef je de patiënt meer ruimte om zelf een doordachte beslissing te maken.’
Dat die persoonlijke afweging cruciaal is, benadrukt begeleider Renate J. Visser van het UMC Utrecht. ‘Sommige patiënten zijn nog seksueel actief, anderen maken lange werkdagen waarbij incontinentie onwenselijk zou zijn. Deze mannen hebben verschillende behoeftes en maken daardoor andere keuzes.’
Patients Like Me
In tien weken tijd ontwikkelden Bo Steinschuld (22), Rachel van der Kreeft (24) en Jinte van den Brink (21) het ‘Patients Like Me‘ dashboard. Dat vergelijkt de situatie van de patiënt met die van eerdere patiënten met dezelfde diagnose. Dit deden ze voor hun Data Science Projecticum.
Om te begrijpen wat een patiënt nodig heeft, doken de studenten eerst de praktijk in. Ze woonden een spreekkamergesprek bij en keken mee met een bestraling. ‘Dat grote bestralingsapparaat was heftig om te zien’, zegt Bo. In de spreekkamer zagen ze hoe de arts stap voor stap uitlegde hoe een bestraling zou verlopen, met tekeningen erbij. Het gaf de studenten een beeld van wat patiënten doormaken op het moment dat ze die keuze moeten maken.
Daarna volgden weken van programmeren, in programmeertaal R. Om te controleren of het dashboard goed werkte, testten ze het met fictieve (verzonnen) data.
Links de gegevens, rechts het resultaat
Het dashboard dat ze hebben ontworpen kan de patiënt helpen. ‘De patiënt kan hiermee besluiten of een behandeling aansluit bij wat hij wil. Dat is waardevol’, zegt Visser.
Links vul je de patiëntgegevens in: voor dit voorbeeld een man van 70, met het bijbehorende ziektestadium. Rechts verschijnt direct het resultaat: 177 vergelijkbare patiënten uit de database. In twee staafdiagrammen zie je per behandeling hoe de plasklachten veranderen. Bestraling scoort roder dan een operatie; in beide gevallen een klinisch relevante verslechtering.
Voorbeeld van hoe het dashboard eruitziet.
Hoe nu verder?
In een later stadium zal dit model gebruikt worden met echte gegevens uit datasets van het UMC Utrecht en het St. Antonius Ziekenhuis. Maar eerst moet het nog worden vervolmaakt. Daarvoor gaat het stokje over naar een volgende groep.
‘Wij hebben de effecten na één maand in kaart gebracht, de volgende groep onderzoekt die van drie tot zes maanden na de behandeling’, vertelt Bo. ‘Daarna volgt een testfase voordat het dashboard daadwerkelijk in de praktijk wordt ingezet.’ Visser is tevreden: ‘De studenten hebben goed werk afgeleverd.’
