Huib de Zeeuw is docent aan de opleiding Journalistiek en schrijft columns voor Trajectum.
Lopend langs de witte graven scannen drie studenten de verschillende namen. ‘Het is nog iets verder, daar om de hoek’. Twee van hen zoeken familieleden die zijn vermoord.
Met ruim veertig studenten zijn we op studiereis in Bosnië en Herzegovina. Eerst de hoofdstad Sarajevo en nu zijn we in Srebrenica.
Boven op de heuvel met uitzicht op ruim achtduizend graven – van de in totaal 8.372 vermiste mannen en jongens is nog niet elk lichaam gevonden – kijkt een student peinzend voor haar uit. ‘We hebben ons wekenlang voorbereid op de genocide in Srebrenica’, zegt ze tegen een medestudent, ‘maar dit overvalt mij wel.’
Veel tijd om te reflecteren is er helaas niet. In het Genocide Memorial Center wacht Nedžad Avdić op ons. Hij overleefde op 11 juli 1995 een massa-executie.
‘Ze schoten lukraak met machinegeweren, ik werd meerdere keren geraakt en viel tussen allemaal lichamen en hoorde ze zeggen: wie leeft er nog? Sommigen staken een hand op en die kregen een kogel door hun hoofd’.
Avdić bleef roerloos liggen. Het geluid van lachende Bosnisch-Servische soldaten verdween in de verte en toen merkte hij dat de stapel lichamen bewoog. Nog een overlevende!
‘Heb je nog contact met hem?’, vraagt een van de studenten na zijn intense levensverhaal. ‘Ja, we bellen vaak’, vertelt Avdić. ‘Hij heeft mij gedragen, zonder hem had ik niet overleefd. Maar hij had ook mij nodig’.
Na alle zwaarte is het tijd voor hoop. Srebrenica is meer dan dood en verdriet. En dat toont House of Good Tones
Zij laten een jonge generatie die opgroeit met de littekens van de oorlog gewoon weer kind zijn. Uit volle borst zingt een tiental kinderen van een jaar of acht een bekend Bosnisch lied: ‘Pjevat ćemo šta nam srce zna’ (wij zullen zingen wat ons hart ons ingeeft)
Ik zie om heen de studenten ontspannen. Een klaterend applaus volgt.
Eenendertig jaar geleden werd onder Nederlandse hoede duizenden Bosnische Moslims vermoord. Het is deel van onze geschiedenis. En juist daarom mogen wij de nieuwe generatie in Srebrenica niet vergeten.
