– De column van Remko van Broekhoven, docent journalistiek. Over bildung, verhuizen en HU-beleid. Het is tijd voor een nieuwe school.
Het klinkt als een fraai ideaal. Bildung, begrepen als algemene ontwikkeling, zelfontplooiing, beschaving zelfs. Meer dan het volgen van onderwijs en het leren van een vak is het de manier waarop een jonge man of vrouw het beste uit zichzelf haalt, geholpen door andere, oudere mannen en vrouwen die op dat vlak enige ervaring hebben, en recht van spreken bovendien. Een ideaal dat het nastreven waard is op de Utrechtse hogeschool en haar Faculteit voor Communicatie en Journalistiek die over een maand gaat verhuizen.
Waarom vermeld ik deze verhuizing? Omdat bildung een gebouw behoeft. Een plek waar mensen ’s morgens met plezier naartoe gaan. Een huis waar ze zich thuis voelen, met evenveel privacy als sociaal contact om efficiënt te kunnen werken. Een school waaraan ze gehecht zijn, ook als ze deze ’s middags of ’s avonds weer verlaten hebben.
‘In gelul kan je niet wonen,’ zei PvdA-politicus Jan Schaefer ooit. In gelul kun je ook niet werken, zelfs niet als dat gelul spreekt over ‘nieuw’, ‘modern’ of ‘flexibel’. Mensen hebben rust en ruimte nodig, evenals zeggenschap over hun wonen en werken.
Bij deze verhuizing is eens te meer vanaf de hoogste management-sferen van de HU beleid geparachuteerd; een beleid dat dezelfde hoeveelheid mensen in minder ruimte huisvest die bovendien met grote groepen tegelijk dient te worden gedeeld. Het heeft alle trekken van intensieve menshouderij. Of zo je wilt van een ‘scharrelschool’.
Voor het journalistiek-filiaal van deze fabriek is het moment gekomen om zich onafhankelijk te verklaren. Ik stel me een school voor in een bescheiden gebouw. Twintig docenten en tweehonderd studenten. Uitdagende selectie aan de poort. Deeltijdbanen voor docenten die ook in de beroepspraktijk werken. Kleinschalig onderwijs op maat. Een organisatie die zich bescheiden opstelt, in dienst van het onderwijs. Een management dat de werkvloer kent. En docenten en studenten die elkaar weten te vinden, juist omdat ze ieder hun eigen plekken hebben. Een Rietveldacademie voor reporters kortom.
Ja, misschien wordt het vijftig jaar na dato tijd dat de School voor Journalistiek opnieuw wordt opgericht. Voor de bildung, en voor het plezier.
Het zou mooi zijn als je deze droom binnen de HU kunt realiseren. Klein en in hoge mate onafhankelijk zijn, en tegelijkertijd de voordelen genieten van gemeenschappelijke voorzieningen en mogelijkheden voor kennisdeling en samenwerking. The best of both worlds.
De omstandigheden waaronder goed onderwijs kan plaatsvinden zijn nog altijd: Rust, Reinheid en Regelmaat. Mijn vragen zijn: Kan onderwijs rustig zijn als elke vijf jaar het curriculum of instituten worden veranderd? of als er telkens verhuisd wordt? kortom als verandering verzekerd is ?
Inderdaad gaan er al stemmen op om de te grote ROC’s op te splitsen in kleinere scholen met maximaal 800 studenten. Dat is voor het HBO ook een voorspelbare ontwikkeling.
Dat zou inderdaad het allermooiste zijn. De vraag is of de bestuurders van de HU hier ook voor open staan…
Helemaal mee eens, Marcellinus. Het evenwicht is vaak zoek tussen behoud van het goede enerzijds, en noodzakelijke verandering anderzijds. Hopelijk zien onze bestuurders nu het belang in van continuïteit en van een terugkeer naar de menselijke maat.
Die menselijke maat zit volgens mij in het contact tussen student en docent in de klas! Heeft een docent oog en oor voor de groep en de individuele student. Helaas is daar soms nog een wereld te winnen.
Net terug van de humboldt stroom. Aanspoelen op die nieuwe lijkt me leuk. Kom ik het internet aanzetten
Dan blijf je zitten met het probleem dat je alle faciliteiten moet delen met de rest van de Hogeschool. Dan krijg je in de ondersteuning NIET die betrokken mensen die je voor een dergelijke school nodig hebt.
Ook dat is belangrijk, Alard. Maar als docenten en studenten dienen we ook geholpen te worden door een organisatie met oog voor haar mensen, in een gebouw waar we ons geborgen kunnen voelen. Het is én-én…
Wijze, (iets) oudere mannen en vrouwen kunnen we altijd gebruiken, Peter….
Gelijk zeld dien jan best. Niks HU. Genoeg mensen van niveau die zelfs gratis willen helpen
Gelijk zeld dien jan best. Niks HU. Genoeg mensen van niveau die zelfs gratis willen helpen
Daar zit dan ook weer wat in. Maar het moet toch mogelijk zijn voor een grotere organisatie om haar onderdelen min of meer autonoom te laten opereren? Met alle betrokkenheid van dien?
Het is bij deze genoteerd, Geert. Ik ben aan het informeren, onder meer bij OCW, wat er mogelijk is. Je studenten moeten natuurlijk wel een diploma ontvangen dat erkend wordt. We gaan he3t zien…
Hoe kan ik solliciteren?
Door samen met mij uit te zoeken wat er mogelijk is. Het is namelijk geen sinecure om een nieuwe school op te richten…
Als journalist van de eerste lichting van de SvdJ (1969) ben ik erg enthousiast over het ideaal van een Bildung instituut i.p.v. een min of meer klassieke vakopleiding. Met de gebruikelijke snelheid waarmee het onderwijs zich aan maatschappelijke en technologische ontwikkelingen aanpast, is te voorzien dat de aangeleerde kennis en vaardigheid bij aflevering van de studenten aan de vooruitgesnelde markt niet meer past. Brede Bildung is een antwoord op de mediastorm. Zie http://www.journalistiek2025.nl
Oog en oor hebben voor de individuele student helpt niet zoveel meer Alard, als je vervolgens met al je begrip op een bureaucratische muur stuit die daar korte metten mee maakt. Ik herinner me die school aan de Ravellaan nog met die menselijke maat. Eén mevrouw die alle roosters in haar eentje maakte (en rekening hield met je privé-situatie), één meneer die alle cijfers glimlachend van je aanpakte en invoerde, en één directeur in de wandelgang die wist hoe je heette. Hoe meer ‘ondersteuning’ en management we kregen, hoe moeilijker het allemaal ging. Ik zeg doen! Die Rietveld voor journalisten. Ben graag van de partij.
De vraag is, zo lijkt mij, wat voor instituut het beste een dergelijke brede Bildung biedt. Ik ben ervan overtuigd dat dit een organisatie van professionals dient te zijn, die ondersteund wordt door managers en andere medewerkers. Nu heb ik vaak het idee dat de professionals zich in een mal moeten wrikken die door niet-professionals is bedacht. Ik denk ook dat een kleinschalige, min of meer autonome school ons hieruit kan bevrijden. Maar is zo’n school mogelijk?
Mooi verwoord, Yolan. Ik herken dit helemaal. En geloof ook dat het in de toekomst mogelijk is. Ik zou je er graag bij hebben. Nu maar eerst informeren wat er – praktisch en wettelijk – mogelijk is… En kijken of er ook bij anderen voldoende animo is.