Dynamisch hoor, al die projecten in het onderwijs. Studenten zijn lekker bezig met het maken van een product of dienst en het werkt vaak motiverend. Maar of ze nu echt iets leren? Studenten kunnen mooi eerder geleerde kennis toepassen, maar of ze na afloop zo bijster veel méér weten? En wat is nu mijn rol als docent, nu ik niet direct mijn kennis kan overdragen?
Begeleiding van projecten is geen sinecure. De docent doet echt iets anders dan het bekende lesgeven. Neem alleen al de termen die hot zijn voor deze rol: procesbegeleider, coach, consultant, docentbegeleider, tutor. Maar al die termen leiden tot weinig duidelijkheid over waar het bij projectbegeleiding precies om gaat. De ene begeleider lijkt te vinden dat hij de groep moet loslaten en dat hij niets mag doen wat maar enigszins lijkt op lesgeven of doceren. Hij laat de groep aan hun lot over. Het tegenovergestelde komt ook voor: de begeleider die strak stuurt en voortdurende strikte aanwijzingen geeft.
In ieder geval leiden beide manieren van begeleiden vaak tot onvrede, tot apathie en zelfs tot afkeer van projecten bij studenten én begeleiders.
Een project is dé gelegenheid voor studenten om zelfstandig nieuwe kennis en vaardigheden te verwerven voor een bepaalde beroepstaak. En docenten, daar hebben ze jouw hulp en begeleiding bij nodig. Die begeleiding vraagt om een evenwicht tussen sturen en loslaten, en is afgestemd op wat de projectgroep nodig heeft. Soms betekent dit het stellen van vragen, soms iets uitleggen of iets voordoen, en dan weer een verwijzing geven. Sowieso staat de begeleider stil bij wat de groep heeft gedaan en welk werk nog wacht. Maar naast de kwaliteit van de uitgevoerde opdrachten en de werkvoortgang gaan de gesprekken ook over de gerealiseerde samenwerking. Leren in projecten vraagt om een redelijke mate van zelfstandigheid, maar studenten moeten op gezette tijden kunnen terugvallen op hun begeleiders.
Precies zoals dat later ook in de beroepspraktijk gaat: balanceren tussen het zelf al kunnen en nog moeten leren van ervaren professionals.
Leestip voor het begeleiden van projecten:
Bie, de D. en Jaap J. Gerritse. (2002). Onderwijs als opdracht. Hoofdstuk 6: De docent aan het werk met een groep studenten. Houten: Bohn, Stafleu Van Loghum
Scager, K. en B. Thoolen. (2006). De docent als coach. Hoofdstuk 6 en 7: Coachen van groepen en lastige situaties bij het coachen van groepen. Hoger Onderwijs Reeks. Groningen: Noordhoff Uitgevers.
Alard Joosten (1966) werkte als docent en trainer Taalbeheersing voor verschillende hogeronderwijsinstellingen. Hij heeft 15 jaar gewerkt bij de Hogeschool Utrecht als docent, opleidingsmanager en kwaliteitszorgmedewerker. Sinds 2014 is hij zelfstandig ondernemer. Met zijn bedrijf ALtraining en advies (www.altraining.nl) traint en adviseert hij opleidingen op professionaliseringskwesties, waarbij hij zich vooral toelegt op didactiek en audits.
Vrijdag a.s. Is in Nijmegen de premiere van de onderwijsdocu Most likely to succeed. Dit is de trailer: https://vimeo.com/122502930. Maker education of project based learning gaat verder dan samen een opdracht uitvoeren. Het is een onderwijsconcept. Net zoals de HU ook een stap verder gaat dan werken in projectgroepen, door te kiezen voor leerteams waarbij het met en van elkaar leren, centraal staat.
En kennen jullie deze Nederlandse onderwijsfilm al: http://watishetdoelvanonderwijs.nl
Twee mooie kijktips Suzanne. Dank je wel. Ik ben heel benieuwd naar die documentaire uit de VS. Mooi om te zien dat het onderwijs zo in ontwikkeling is. Ik zou zelf nog graag wat meer toespitsing willen zien op het (hoger) beroepsonderwijs omdat ik vind dat dit anders van aard is dan het basis en voortgezet onderwijs.
Het werken in leerteams is een mooi onderwijsconcept dat volgens mij nog wel de nodige handen en voeten moet krijgen voor studenten en docenten. Ik zie docenten worstelen met de begeleiding van groepen studenten. Ik vind dat vanuit instellingen vaak onderwijsconcepten worden omarmd, maar dat docenten vervolgens weinig worden ondersteund bij de opzet en de uitvoering daarvan. De professionalisering schiet hierbij vaak tekort.
Het samen een project uitvoeren vind ik overigens nog steeds een heel adequate manier voor studenten om zich een beroepstaak eigen te maken. Het is een mooie spiegel van de latere beroepspraktijk, mits goed opgezet en uitgevoerd. En om dat goed te doen moet docenten goed geëquipeerd zijn en dat is nu niet altijd het geval.
Ik ga nu de Nederlandse onderwijsfilm kijken. Leuk.
Ik herken dit verhaal vanuit mijn eigen ervaring op zowel de HU als op de Hogeschool van Arnhem. ik heb bij beide scholen begeleiders gehad die precies uitlegde hoe alles zou moeten. hierbij was dan geen ruimte was voor eigen input of invulling, maar er waren ook begeleiders die eigenlijk alleen maar op een vooraf afgesproken moment commentaar wilde leveren. deze balans is inderdaad voor mij als student dan ook belangrijk voor hoe veel plezier ik heb met mijn project.
In de laatste periode van de HAN had ik een begeleider die de balans er goed had gevonden. Wij deelden met twee andere groepen een lokaal en hij was projectbegeleider over meerdere lokalen. Desondanks was hij niet constant bij onze projecten aanwezig of ons aan het vertellen hoe wij de opdracht moesten invullen. Hij liep af en toe een het lokaal binnen en was dan altijd bereid om feedback te geven. hierdoor hadden wij de vrijheid om onze eigen dingen te doen en zelf beslissingen te maken, maar als we er niet uitkwamen of als het verkeerd dreigde te lopen dan was de docent wel beschikbaar.
Wat leuk om iets te horen Jasper van jou als student. Ik lees dat de begeleidingssituaties die ik beschrijf herkenbaar zijn voor jou zowel op de HAN als de HU. Volgens mij is het geen onwil van begeleiders, maar meer het niet goed weten hoe goed te begeleiden, laat staan dit goed te doen. De effecten zijn helaas niet positief. Jammer, maar zeer begrijpelijk.
Ik ben ook blij te horen dat je ook gelukkig goede ervaringen hebt. Jij was blij met een begeleider die een goede balans had gevonden tussen sturen en loslaten en die beschikbaar was wanneer je hem nodig had. Zoals jezelf schrijft gaat in het projecten op eigen input en invulling, dat is leren door te doen.
Nogmaals leuk om dit vanuit het studentenperspectief te horen. Ik hoop dat je in de projecten die komen veel gaat leren mede door passende begeleiding. Succes met je studie!