In een serie didactische lessen geeft trainer en adviseur Alard Joosten tips aan docenten in het hbo over lesgeven en begeleiden. Les 6: hoe leert een student optimaal?
Studenten besteden een te groot deel van hun studietijd aan het werken voor de toets, aan het einde van een cursus. Dan vindt vaak hun meeste studie-inspanning plaats. De eindtoets is het ijkmoment waarop de student zijn kundigheid moet bewijzen in de vorm van een tentamen of een opdracht. Voor studenten betekent dit vaak een piekbelasting, vlak voor die beruchte momentopname. Maar is hierbij wel sprake van een optimaal leerresultaat?
Na de toets volgt meestal een moment van toetsinzage waarbij studenten kunnen zien wat zij goed en fout gedaan hebben. Dat zou een mooi leermoment kunnen zijn. De animo voor dit soort gelegenheden is echter mager; alleen studenten die een onvoldoende gehaald hebben, komen nog weleens opdagen. Wat heeft een student dan eigenlijk geleerd als hij niet weet wat hij goed of fout heeft gedaan?
Docenten, jullie kunnen je tijd veel beter gebruiken! In plaats van veel tijd te besteden aan de eindbeoordeling zou je die tijd (deels) beter kunnen gebruiken door studenten hulp en begeleiding te bieden tijdens de cursus. Hoe?
Een van de factoren voor effectief leergedrag is het geven van feedback door de docent.
Het geven van inhoudelijk commentaar vanuit jouw professionele expertise is essentieel voor het leren en de leeropbrengst van studenten. Dit moet niet alleen gebeuren na het opleveren van een opdracht of toets, maar juist tijdens de uitvoering moeten studenten informatie krijgen over hun voortgang en wat een passend vervolg is. Door te weten wat hij goed, of zelfs heel goed gedaan heeft, en wat hij minder goed gedaan heeft, leert hij zich gaandeweg een beroepstaak eigen maken. Deze feedback moet je natuurlijk wel op een zorgvuldige manier brengen.
Als docent geef je deskundig commentaar op wat je gezien, ervaren of gelezen hebt en wat het mogelijke effect of gevolg daarvan is. Natuurlijk kun jij met suggesties komen voor verbetering, maar voor het leereffect is het beter die vraag bij de student neer te leggen!
Daarbij werkt procesgerichte feedback (‘ik zie dat je al beter bent geworden in…’) beter dan persoonsgerichte (‘je bent een echte creatieveling’) of resultaatgerichte feedback (‘ik vind het een geweldig rapport’).
Met procesgerichte feedback ondersteun je studenten bij het leren en krijgen zij vertrouwen in hun mogelijkheden om zich te ontwikkelen. Je werkt aan een ‘groeiende mindset’ bij studenten en ondersteunt hen maximaal in hun leerproces. Een van de belangrijkste taken van jou als docent!
Lees- en kijktips voor feedback en werken aan een groeiende mindset:
- Leestip: Dweck, Carol S. (2013). Mindset, de weg naar succesvol leren
- Kijktip: Carol Dweck geeft een minilecture over 'Developing a Growth Mindset'
Alard Joosten werkte als docent en trainer voor verschillende hogeronderwijsinstellingen. Hij heeft 15 jaar gewerkt bij de HU als docent, opleidingsmanager en kwaliteitszorgmedewerker. Sinds 2014 traint en adviseert hij met zijn bedrijf ALtraining en advies opleidingen bij professionaliseringskwesties, met de nadruk op didactiek en audits.
Voor feedup is het wat laat, maar ik kan wel wat formatieve feedback op je verhaal geven Alard. Feedup en feedforward mis ik overigens in het verhaal. Gerichtheid van feedback idem dito. Louter prijzen of afkeuren (praise) werkt slecht en beklijft uiterst kort. Feedback op taak en proces levert al meer op, maar het meest valt te halen uit metacognitieve feedback. Niet de makkelijkste overigens. En dat brengt ons over de kwaliteit van de feedback. Rijke feedback is niet iets dat je even uit de mouw schudt.
Als je echt van waarde wilt zijn voor mij als collega docent, Alard, zou je gerichte individuele feedback moeten geven. Daarom enkele metcognitieve collegiale vragen; hoe ben je tot de suggestie gekomen dat ik in mijn onderwijs geen feedback geef? Hoe beoordeel je je eigen feedback in bovengenoemde termen? Hoe rijk is jouw feedback en wanneer gaf je voor het laatst rijke metacognitieve feedback? Vind je jezelf een voorbeeld van iemand met een fixed of een growth mindset (Dweck) over docentkwaliteit en hoe ben je tot dat oordeel gekomen? Wat is je doel? Gaat je benadering werken en ga je je doel behalen?
Beste Patrick,
Dank je wel voor je feedback. Je stelt mooie hoge orde vragen (interessant voor mogelijk een volgend blog?) die mij goed tot nadenken stemmen. Leuk.
Mijn punt is dat docenten vaak veel tijd en energie kwijt zijn met het maken van een toets en vooral het nakijken ervan. Ik denk dat die activiteiten weinig bijdragen aan het leren van studenten. In het kader van verhogen van de leerwinst kan die tijd soms beter besteed worden aan hulp en begeleiding tijdens een cursus. Feedback op die momenten zorgt voor leren en vooruitgaan van studenten. En dat de kwaliteit van die feedback belangrijk is onderstreep ik net zoals jij. En dat is zeker niet makkelijk! Ik heb slechts een klein tipje van de sluier van feedback opgelicht. Jij trekt die sluier nog wat verder omhoog. Ik denk dat zowel voor docenten maar ook studenten nog veel winst valt te behalen op het gebied van feedback.
Deze middag had ik een lesbezoek en in de nabespreking met de docent merkte ik zelf maar weer al te goed hoe belangrijk en moeilijk het is om goede feedback te geven!
Interessante paper over hoe meerdere meetmomenten het leergedrag kunnen stimuleren en wat de bijdrage van feedback kan zijn aan het leerproces. Deze bijdrage sluit mooi aan bij het belang van feedback in het kader van leren.
Deenen, F. (2015). Stimuleren van lineair leergedrag. Praktische toepassing van technologie. Whitepaper.
Een praktische tip om de kwaliteit van feedback te vergroten: maak een rubric (beoordelingstabel) waarmee het product van de student beoordeeld wordt en gebruik die rubric vooral ook voor tussentijdse feedback. Daardoor leert de student aan welke criteria bijvoorbeeld een goed rapport moet voldoen. Het is ook mogelijk de student zelf van tevoren te laten nadenken over (een deel van) de beoordelingscriteria en deze op te nemen in de rubric.