Kort

Rathenau: snel regels nodig voor AI in wetenschap

Het Rathenau Instituut, een onafhankelijk Nederlands kennisinstituut, pleit voor duidelijke richtlijnen voor het gebruik van AI in de wetenschap. Uit een enquête van Elsevier blijkt dat 58 procent van de onderzoekers AI gebruikt. Volgens het instituut kan verkeerd gebruik het vertrouwen in de wetenschap ondermijnen.

De oproep is een reactie op een bericht in de Volkskrant, waarin wordt uiteengezet hoe AI de wetenschap in verschillende vakgebieden vooruithelpt. Het helpt bijvoorbeeld bij het analyseren van historische teksten en het sneller vinden van relevante literatuur.

Rathenau waarschuwt voor AI-gegenereerde nepartikelen en het gebrek aan transparantie over bronnen en dataverwerking. Het instituut roept universiteiten en andere kennisinstellingen op om regels vast te stellen.

Ook werkt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen momenteel aan een nieuwe gedragscode wetenschappelijke integriteit. Die zal gelden voor zowel universiteiten als hogescholen en moet in het najaar van kracht worden, aldus de KNAW.     

Kamerprijs Utrecht stijgt naar 800 euro

Een studentenkamer in Utrecht is in de eerste maanden van dit jaar opnieuw duurder geworden meldt RTV Utrecht. Uit cijfers van Kamernet blijkt dat een kamer in de stad momenteel gemiddeld ongeveer 800 euro per maand kost. Dat is een stijging van 8,3 procent ten opzichte van vorig jaar.

Hiermee behoort Utrecht nog altijd tot de duurste studentensteden van Nederland. Alleen in Amsterdam liggen de gemiddelde huurprijzen hoger, met zo’n 990 euro per maand.

In andere steden zijn kamers aanzienlijk goedkoper. Zo liggen de gemiddelde huurprijzen in Tilburg rond de 560 euro, in Maastricht op 550 euro en in Ede en Enschede op ongeveer 421 en 400 euro per maand.

Landelijk gezien betalen studenten gemiddeld 660 euro voor een kamer. Dat is 3 procent meer dan een jaar geleden. Volgens Kamernet is het aanbod van kamers wel toegenomen: het aantal advertenties op het platform steeg met ruim 10 procent vergeleken met vorig jaar.

Volgens Jim Bijwaard van Kamernet komt dat door een tweedeling op de markt. ‘Veel particuliere verhuurders verlaten de markt door hun woning te verkopen, terwijl anderen juist kiezen voor verhuur aan studenten, omdat dat binnen de huidige regels nog het meest haalbaar is,’ vertelt hij. ‘Ondanks de tijdelijke groei in het aanbod blijft de vraag groter dan het aanbod.’

Hogeschoolraad stemt in met nieuw instellingsplan

Unaniem heeft de Hogeschoolraad van Hogeschool Utrecht ingestemd met het nieuwe instellingsplan tot 2032, voorheen bekend als het ambitieplan. Verschillende leden prezen het college van bestuur voor het plan.

In het nieuwe instellingsplan, dat een beeld moet schetsen van hoe de HU er in 2032 uitziet, staat de student nadrukkelijk op de eerste plaats. Ook wordt er meer ingezet op associate degree-opleidingen en minder op bachelors.

Directeur Utrecht Science Park gaat naar Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug

Jan Henk van der Velden wordt per 1 september de nieuwe directeur van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug.

Van der Velden stond sinds 2017 aan het roer van Utrecht Science Park, waar hij werkte aan samenwerking tussen onderwijs, zorg en bedrijven. Daarvoor was hij jarenlang advocaat en partner bij een advocatenkantoor.

Hij volgt Gijs de Kruif op, die eerder dit jaar vertrok als directeur-bestuurder van het nationaal park en nu gedeputeerde is bij de provincie Utrecht. Van der Velden woont in Zeist en groeide op in Doorn, vlak bij de Utrechtse Heuvelrug.

Toch stufi: rechter beschermt arbeidsongeschikte Europese student

Een student uit Engeland volgde in 2022 een studie in Nederland en werkte ernaast. Ze ontving studiefinanciering, maar kreeg een ernstig ongeluk. Aanvankelijk kon ze helemaal niet meer werken.

Het ministerie hanteerde een strikte urennorm: deze student moest minimaal 24 uur per maand werken, anders had ze geen recht op studiefinanciering. De student spande een rechtszaak aan en won.

Het ministerie van Onderwijs moest toegeven dat arbeidsongeschiktheid inderdaad een goede reden was om niet te werken. Toch ging het ministerie in hoger beroep: na een poosje ging de student immers weer aan het werk. Waarom dan geen 24 uur per maand?

Ook bij de Centrale Raad van Beroep wint de student. Volgens de rechter is het ‘niet onaannemelijk’ dat de student vier uur minder kon werken dan voorheen. Het verschil is bovendien te klein om moeilijk over te doen, stelt de rechter. Het ministerie moet bovendien haar proceskosten vergoeden.

HOP, Bas Belleman

Opnieuw bezettingen door pro-Palestijnse demonstranten

Aan verschillende universiteiten zijn maandag pro-Palestijnse protesten gehouden. In Eindhoven stonden demonstranten op een dak, in Amsterdam hebben ze een gebouw bezet.

In Amsterdam, Eindhoven, Delft en Utrecht zouden pro-Palestijnse studenten vandaag gaan demonstreren. Dat is in elk geval in Eindhoven en Amsterdam gebeurd. Het zou gaan om een nationaal protest ter nagedachtenis aan de Nakba.

De Nakba wordt elk jaar op 15 mei herdacht. Het is de naam voor de gewelddadige verdrijving van Palestijnen in de jaren veertig, die aan de stichting van de staat Israël voorafging.

In Eindhoven betraden pro-Palestijnse demonstranten het dak van een laboratorium, waar ze spandoeken langs de gevel uitrolden. Op de grond kregen ze steun van een groepje sympathisanten. Inmiddels is het protest weer voorbij.

Die actie was niet zonder risico, schrijft universiteitsblad Cursor: de deelnemers werden gewaarschuwd voor gevaarlijke stoffen die uit de schoorstenen konden komen.

HOP, Bas Bellemana

De 4 nominaties voor Docent van het Jaar zijn bekend

Wie wordt Docent van het Jaar 2026? De vier finalisten zijn bekend: Maartje Alma (Communicatie), Dimple Benjamin (Leraar Engels), Léjon Saarloos (Pabo, Geschiedenis en Natuur & Techniek) en Yilun Zhang (International Business Studies).

Volgens de jury blinkt Maartje uit in verbinding en eigenaarschap. Dimple motiveert studenten met empathie en betrokkenheid. Léjon combineert vakmanschap met humor en actualiteit. Yilun inspireert met haar speelse aanpak en aandacht voor eigenheid en neurodiversiteit.

De jury bestaat uit Jimme van Eijk (voorzitter), Huib Aldewereld, Monique van Deelen en Johannes Ziskoven.

De winnaar wordt bekendgemaakt tijdens de openbare finale op dinsdag 26 mei om 14.00 uur in HL15-0.055. Na pitches van de finalisten kiest de jury meteen. Naast de award krijgt de winnaar later een eigen ster op de Wall of Fame in HL15.

Medewerkers en studenten zijn welkom om de finale bij te wonen. Naast een ster op de Wall of Fame wacht eeuwige roem.

Politie moet relschoppers doorgeven aan onderwijs, zegt Tweede Kamer

Studenten die betrokken zijn bij strafbare feiten of ernstige ordeverstoringen moeten volgens een Kamermeerderheid makkelijker in beeld komen bij hun onderwijsinstelling. De politie zou hun gegevens moeten kunnen delen met universiteiten en hogescholen.

De motie van SGP en JA21 kreeg steun van onder meer VVD en CDA. Aanleiding zijn protesten rond de banden met Israëlische instellingen. Onderwijsinstellingen kunnen studenten al uitschrijven wegens ernstige overlast, maar weten vaak niet om wie het gaat.

Of de motie uitvoerbaar is, is onzeker. Volgens IT-jurist Gerard Ritsema van Eck (Rijksuniversiteit Groningen) mag de politie gegevens alleen in uitzonderlijke gevallen delen met andere partijen. Daarvoor is een speciale regeling en een zwaarwegend algemeen belang nodig.

Minister David van Weel (VVD) steunt de verkenning, maar wijst op wettelijke beperkingen. Hij wil in gesprek met onderwijsinstellingen, de politie en het Openbaar Ministerie. Als daarbij knelpunten ontstaan, wil het kabinet bekijken of maatregelen nodig zijn.

HOP, Olmo Linthorst

Komen er harde afspraken over internationals?

Het kabinet wil afspraken maken met hogescholen en universiteiten om het aantal buitenlandse bachelorstudenten te beperken. Maar zonder de taaltoets heeft de minister weinig dwangmiddelen.

Nog geen jaar geleden voerde het kabinet-Schoof een harde strijd tegen de toestroom van internationale studenten. Toenmalig onderwijsminister Eppo Bruins wilde minder Engelstalige opleidingen en moest ook flink bezuinigingen.

Maar de Nederlandse politiek is veranderlijk. Begin dit jaar presenteerden D66, VVD en CDA een coalitieakkoord met daarin de afspraak om de teugels weer te laten vieren. De coalitie wil de bezuinigingen terugdraaien en maakt zich ook niet meer zo druk om Engelstalige opleidingen.

Wordt alles dan weer als vanouds? Nee. Het kabinet wil nog steeds de internationale instroom beheersen. Niet met regels of minder geld, maar via bestuurlijke afspraken met de onderwijsinstellingen, schreef onderwijsminister Rianne Letschert een paar weken geleden aan de Tweede Kamer.

Onderwijs blijft aantrekkelijk doelwit van cyberaanvallen

Nederlandse onderwijsinstellingen blijven een aantrekkelijk doelwit voor hackers, waarschuwen cybersecurity-experts in NRC. Aanleiding is de recente hack van onderwijsplatform Canvas, waarbij gegevens van mogelijk 275 miljoen gebruikers zijn buitgemaakt.

Volgens hoogleraar cybersecurity Harald Vranken zijn onderwijsinstellingen kwetsbaar doordat veel mensen toegang hebben tot systemen en er grote hoeveelheden persoonsgegevens opgeslagen staan. Die data kunnen later worden gebruikt voor phishing.

Experts noemen het ‘onvermijdelijk’ dat onderwijsinstellingen doelwit blijven van cyberaanvallen. Universiteiten en hogescholen investeren daarom meer in samenwerking en cyberveiligheid, maar benadrukken dat volledige bescherming onmogelijk is.

Parool-columns van Levi bemoeilijken verbindende rol van NWO

De scherpe columns van NWO-voorzitter Marcel Levi maken het voor onderzoeksfinancier NWO lastiger om een verbindende rol in de wetenschap te vervullen. Dat staat in een evaluatierapport over de periode 2020-2024, dat minister Rianne Letschert naar de Tweede Kamer stuurde.

Levi schrijft wekelijks columns in Het Parool op persoonlijke titel. Zijn uitgesproken meningen over onder meer sociale veiligheid en historicus Nadia Bouras leidden eerder tot ophef. Volgens de evaluatie ervaren sommige onderzoekers dat hij zich onvoldoende bewust toont van zijn rol als NWO-voorzitter.

Omdat NWO jaarlijks circa 1,5 miljard euro aan onderzoeksgeld verdeelt, ligt het optreden van de voorzitter onder een vergrootglas. Tegelijk spreekt een deel van de respondenten waardering uit voor Levi’s zichtbaarheid en inzet voor de wetenschap. De evaluatie is verder positief: NWO functioneert grotendeels doeltreffend en doelmatig.

Levi bood excuses aan voor een omstreden column over sociale veiligheid. De commissie adviseert NWO na te denken over bestuurlijke zichtbaarheid in de media.

Universiteiten en hogescholen buigen zich over digitale autonomie

De afhankelijkheid van Microsoft is te groot. De koepel van universiteiten heeft een commissie in het leven geroepen die de risico’s in kaart gaat brengen en oplossingen moet zoeken voor de korte en lange termijn.

Hogescholen en universiteiten gebruiken niet alleen email en kantoorsoftware van Microsoft, maar leunen er ook sterk op voor cloud-opslag of voor het veilig houden van hun netwerken. Vorig jaar riep de Tweede Kamer de overheid op om samen met hogescholen en universiteiten de digitale autonomie van Nederland te vergroten.

Ook hogescholen werken daaraan, zegt een woordvoerder van de koepelvereniging. Zo startten ze samen met SURF een paar jaar geleden een ‘innovatiezone’ waarin alternatieven worden gezocht. Eind vorig jaar begon SURF een praktijktest met software van het Duitse Nextcloud. Dat zou voor een deel Microsoft kunnen vervangen. Die pilot is zo populair dat SURF hem nu uitbreidt.

HOP, Olmo Linthorst