Het kabinet gaat de komende jaren enkele tientallen miljoenen bezuinigen op hogescholen en universiteiten onder de noemer ‘doelmatiger onderwijs’. Dat blijkt uit aanpassingen op de rijksbegroting.
Komend jaar valt het wel mee voor universiteiten en hogescholen: ze moeten 5,4 miljoen euro inleveren. Maar dat bedrag loopt in vier jaar tijd op tot 49,4 miljoen euro. Deze bezuiniging valt onder de post ‘doelmatiger onderwijs’.
De wijzigingen in de begroting vloeien voort uit de afspraken in het regeerakkoord. Het is nog niet duidelijk wat het nieuwe kabinet voor ogen staat met het doelmatiger onderwijs. Ook andere onderwijssectoren krijgen zo’n korting.
Toelichting
Onderzoekers en docenten zouden er weinig van moeten merken, aldus de toelichting van het ministerie. ‘Het streven is om bij de invulling van de besparingen over en binnen alle onderwijssectoren (inclusief onderzoek), het primaire proces zo veel mogelijk te ontzien.’
Toch wordt het budget van universiteiten en hogescholen niet lager. Het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek krijgen er ook geld bij, alleen al dankzij het afschaffen van de basisbeurs: in 2018 ontvangen de hogescholen en universiteiten 206 miljoen euro extra.
Bovendien willen regeringspartijen VVD, CDA, D66 en CU meer geld aan wetenschappelijk onderzoek besteden. Ze trekken onder meer tweehonderd miljoen extra uit voor fundamenteel onderzoek en nog eens tweehonderd miljoen voor toegepast onderzoek.
Je kon er op wachten: een nieuw kabinet, een nieuwe bezuiniging op het hoger onderwijs … .
Want, wederom worden de bezuinigingen op studenten van de afgelopen jaren amper geïnvesteerd in het beloofde betere onderwijs en kunnen we weer een afspraak met OC&W bijschrijven in het steeds dikker wordende dossier ‘loze beloftes uit Den Haag’. Zo gaat het al sinds de verhoging van het collegegeld in de jaren ’90 (‘in ruil voor’ het programma Kwaliteit & Studeerbaarheid) en het sinds die tijd steeds verder toenemen van collegegeld en gelijktijdig afromen (en later afschaffen) van de studiefinanciering en reisvoorziening. Studenten leveren in en de overheid doet de loze belofte hier beter hoger onderwijs voor terug te geven.
En binnen no time verdampt het geld dat in extra kwaliteit moet worden geïnvesteerd en ook de illusie dat er eindelijk ruimte is om de al sinds de jaren ’80 stijgende studentenaantallen van wat meer docenten te kunnen voorzien.
Waar dan toch het cynisme in de samenleving vandaan komt als het gaat om een betrouwbare overheid, vragen deskundigen zich dan af. Nou, misschien omdat je jongeren al voordat ze aan het werk gaan al zo’n dertig jaar leert dat je de ‘powers that be’ niet kunt vertrouwen?
Tuurlijk, er kan best nog ergens een paar euro efficiency-winst bij een dienst gerealiseerd worden, zelfs na de intensieve bezuinigingen die daar al hebben plaatsgevonden. Maar als daar al miljoenen zouden kunnen worden verdiend, wordt het hoog tijd die gewoon te investeren in het hoger ONDERWIJS, om werkdruk te verlagen, kwaliteit te verbeteren en docent-student contacten te intensiveren. Want met het excuus dat er wel specifiek geld beschikbaar wordt gesteld voor onderzoek, maakt het inmiddels niet alleen voor universitair docenten die goed onderwijs willen geven alleen maar lastiger, maar ook binnen de HU zal inmiddels de uitdaging worden gevoeld om de focus langzaamaan nog sterker op de kenniscentra te leggen.
Wordt een flinke klus voor de nieuwe minister met dit nieuws nog een voldoende te gaan behalen deze beleidstermijn.
Ach, beter ( define beter trouwens, NL heeft al het beste onderwijs ter wereld) onderwijs: hoe je het ook wendt of keert, we worden allemaal opgeleid tot loonslaven. En eenmaal aan het werk lever je de helft van je salaris weer in voor de BV NL, en het onderwijs inderdaad.
Als er dan toch geld bij moet, en nogmaals; wat zijn de criteria dan, wat is het einddoel? Nog meer onderzoek? Naar wat dan? Wie heeft daar wat aan? Hoeveel onderzoek belandt wel niet op stoffige planken? Met andere woorden, wat levert het uiteindelijk op? Laten we dat eerst eens duidelijk maken met een zelfkritische blik. Onderwijs en onderzoek kunnen van belang zijn, maar hebben nu een heiligenstatus.
Bovendien, laat de sector eens out of the box gaan denken (ja, jullie ook, hoger onderwijs) om aan gelden te komen. Altijd moet er maar meer bij. En wie betaalt dat, denk je? Hint: niet ‘de overheid’.
Doe eens als de Erasmus Universiteit. Die halen miljoenen binnen, van alumni. Of als musea: die halen bakken met geld op bij externe sponsors, die zich graag verbinden aan kunst.
Ga dus eens bij jezelf te rade, sector. Door anders te denken en te acteren dan in de voorgaande, zeg, 100 jaren.