‘Dromen van vrede, wakker liggen van oorlog’ klinkt het door de gangen van Padualaan 97. Het is 21 september, de internationale dag van de Vrede, en de HU organiseert een dialoogsessie met de boodschap: zoek de tussenruimte op die jou met een ander verbindt.
Elke dag zie je beelden van conflicten. Bij Eva Reuling, lid van het college van bestuur, roept het de vraag op: ‘hoe gaan deze mensen ooit nog met elkaar kunnen praten en samenleven.’ En ze beseft ook: ‘Voor veel mensen is dit niet alleen nieuws, maar bereikt het ook hun vrienden en familie’, zegt Reuling. ‘Daar komt het nog veel harder binnen.’
Als ‘mini samenleving’ zoals zij het verwoord, kunnen we hier binnen de HU weinig aan doen. Wat we wel kunnen doen? Met elkaar in gesprek gaan over onze verschillen. Ze legt uit hoe makkelijk het is om met elkaar om te gaan als je het met elkaar eens bent. Maar juist daar zit de crux.
Als ik rondkijk, zie ik een aantal mensen comfortabel bij elkaar zitten: drie veertigers, HU-medewerkers, twee blonde studenten en her en der wat meiden met een hijab of gesluierd. Lang blijft het niet ‘comfortabel’. De host vraagt ons om naast iemand te zitten die je nog niet kent.
Trialoog met vreemden
Ik ben niet vies van wat nieuwe gezichten, dus ik ga naast een wat oudere student zitten, Hasan heet hij. Een HU-medewerker komt er ook bij zitten. De ‘trialoog’ kan beginnen. Één islamitische student, een medewerker van rond de veertig jaar en een blonde jongen van midden-twintig. Het gezelschap leent zich dus voor andere denkwijzen.
Voor ons op tafel liggen gespreksvragen en post-its, met vragen als ‘wanneer voel jij je verbonden met iemand’ of ‘wat neem jij soms mee van je werk naar huis?’ In de trialoog bevragen we elkaar om de beurt, zonder daarbij in stereotypes en generaliserende opmerkingen terug te vallen.
Tussenruimte
Die avond legt Hanke Drop – hogeschooldocent, senior onderzoeker en zelf master Islamistiek – uit wat een tussenruimte is. Ze neemt het voorbeeld van een ouder en kind. ‘Om samen te spelen, moet een ouder uit de eigen leefwereld stappen en zich verplaatsen in een kind’. Je beeld je in hoe een kind iets ervaart, je fantaseert met het kind. En precies dat kun je ook als volwassenen onder elkaar. ’Er moet ruimte ontstaan om elkaar te ontmoeten.’
Precies dat gebeurt aan onze tafel, tussen mensen die elkaar een uur eerder nog niet kenden. Gelijk willen hebben neemt de hele ruimte in, zegt Drop: ‘de een eet de lucht weg voor de ander’ – een gezegde dat ze vertaalt uit het Egyptisch.
Wat kwam eruit? Dat we ons niet moeten laten afschrikken door andere meningen. ‘Hoe iemand anders zich gedraagt is aan hen’, zegt Hasan in zijn tien minuten. ‘Mijn geloof leert me juist om dat te respecteren’. En dit zie je terug in zijn gezicht. Hij benoemt mijn oorbellen, mijn blonde haar. ‘Dat maakt mij helemaal niks uit. Jij bent net zo belangrijk als iedereen hier.’
Bij de tien minuten van Nicoline komt dit ook terug. Haar verre reizen naar bijvoorbeeld Georgië hebben haar zicht op andere culturen veranderd. ‘De gesprekken die je met mensen voert, geeft mensen buiten je bubbel een gezicht.’ Ze kwam terug met een verrijking van haar mensbeeld.
Meer vrede op de HU
Volgens Drop gebeurt er binnen de HU al genoeg rond dit thema – in de klas, in minoren – maar ziet ze ruimte voor meer. Een vredesweek, bijvoorbeeld, ergens in september, waarin elke opleiding vanuit haar eigen vakgebied bijdraagt. Of een beurs voor vredesonderzoek, samen met vredesorganisaties. Of een prijsvraag voor eindpresentaties met vrede als thema, eventueel gesteund door een extern fonds.
Op de vraag wat we meenemen uit ons dialoog, komen we gauw op: ‘blijf positief’. En dat is ook voelbaar in de zaal. Elk groepje spreekt waardering uit voor het gesprek. ‘Ik reageer vaak te snel op iemand’, zegt iemand. ‘Dus het was fijn om een keer echt alleen te luisteren’. Iemand anders zegt dat ze ‘vaker met studenten moet spreken’, doelende op de verschillende denkwijzen die haar tafelgenoten in die tien minuten hebben toegelicht. ‘Dat is verwonderend.’
De volgende dialoogsessie vindt plaats op 7 oktober, ter gelegenheid van Diversity Day.
