Hoe kunnen medezeggenschapsraden van hogescholen landelijk meer invloed krijgen? Er moet nog heel wat gebeuren om samen een vuist te kunnen maken, bleek tijdens een debat in Eindhoven.
‘Mensen vinden medezeggenschap belangrijk, zolang ze er zelf maar niet aan mee hoeven te doen”, stelde voormalig Fontys-bestuurder Jan Welmers in zijn inleidende praatje bij een symposium dat woensdag aan zijn hogeschool in Eindhoven werd gehouden.
Er zijn inderdaad maar weinig studenten die warmlopen voor de medezeggenschapsraad. Dat staat in schril contrast met de stevige rol die de raden tegenwoordig moeten spelen: ze hebben bijvoorbeeld de macht om de begroting af te keuren.
Tegenwicht
Op het symposium kwam de vraag aan bod hoe de medezeggenschapsraden – die lokaal zo belangrijk zijn – ook landelijk een grotere rol kunnen krijgen. Zou de Vereniging Medezeggenschapsraden Hogescholen (VMH) meer tegenwicht moeten bieden aan de werkgeverskoepel, de Vereniging Hogescholen?
Geen gek idee, vonden afgevaardigden van de Algemene Onderwijsbond en de Landelijke Studentenvakbond. Wellicht dat de Vereniging Hogescholen dan meer rekening gaat houden met de wensen van studenten en medewerkers.
‘Landelijke beslissingen over hogescholen worden nu te vaak over de hoofden van instellingen heen genomen. Behalve bestuurders voelt niemand zich verbonden met Vereniging Hogescholen’, zei LSVb-voorzitter Tariq Sewbaransingh.
Bas van Helmondt, voorzitter van de studentenfractie in de Fontys-medezeggenschapsraad, zou bovendien graag zien dat studenten en medewerkers van de VMH bij de minister aan tafel mogen zitten. ‘De minister moet inzien wat de invloed van haar besluiten is op lokaal niveau.’
Voorzitter Thom de Graaf van de Vereniging Hogescholen was verhinderd omdat hij opa is geworden. Zijn vervanger, beleidsadviseur Dirk Cornelissen, bespeurde veel wantrouwen in de zaal. ‘We weten dat de afspraken die wij met de minister maken niet overal evenveel gewaardeerd worden. Dat kan ook niet, want je spreekt voor zowel de Hogeschool van Amsterdam als voor Fontys in Eindhoven. Dat zijn heel verschillende instellingen.’
Kritiek
Maar de VMH zelf kreeg ook kritiek. ‘Wat hebben jullie de afgelopen jaren nu eigenlijk bereikt? Het lukt maar niet om bij de minister aan tafel te komen’, interrumpeerde een vrouw vanuit de zaal.
VMH-voorzitter Fons van Maldeghem moest haar gelijk geven: de waardering voor medezeggenschap in Nederland is misschien klein, maar de medezeggenschappers hebben het tot nu toe ook niet waargemaakt.
Vervolgens werd de zwarte piet toch weer neergelegd bij de Vereniging Hogescholen, die de inspraak niet vooruit zou helpen. Die zou zich moeten inspannen om medezeggenschappers aan tafel te krijgen in Den Haag. ‘Daar willen wij graag het gesprek over aangaan, de deur staat altijd open’, antwoordde Cornelissen van de Vereniging Hogescholen. ‘Maar maak je over de studenten geen zorgen, want die zijn met het ISO en de LSVb erg goed vertegenwoordigd in Den Haag.’
En zo was de discussie terug bij af: wie moet nu eigenlijk een stap vooruitzetten? Fontys-collegevoorzitter Nienke Meijer vatte de discussie treffend samen. ‘We zijn het er allemaal over eens dat medezeggenschap cruciaal is, en dat we studenten en medewerkers meer moeten betrekken bij wat we als hogescholen doen. Maar het zou geen kwaad kunnen als we de gesprekken voeren op de inhoud. Dat is vanmiddag nauwelijks gebeurd.’
Foto: College van bestuur van de HU krijgt Toffe Peer Award uitgereikt vanwege de goede online vindbaarheid van de medezeggenschap.
Begroting Vereniging Hogescholen (VH, koepel werkgevers): meer dan €3.000.000. Begroting Vereniging Medezeggenschap Hogescholen (VMH, koepel medezeggenschap medewerkers en studenten): €10.000.
Dit laat een enorme scheefgroei zien in de landelijke overleg- en besluitvormingsverhoudingen. Er is een forse onbalans tussen bestuur en medezeggenschap op landelijk niveau.
Zonder reële facilitering kan de VMH geen balancerende kracht zijn. Daarmee lopen feitelijk alle centralemedezeggenschapsraden voor een deel achter de feiten aan. Onbegrijpelijk dat de bestuursvoorzitter van Fontys hier zo aan voorbijgaat.
Maar Joost, het zit ook deels in de mensen. Je moet gewoon bereid zijn om dat extra stapje te zetten en gewoon jezelf brutaal uitnodigen wanneer je dat nodig acht. Deze wil heeft afgelopen jaren simpelweg ontbroken bij de VMH…
Als SOM-bestuurder heb ik de afgelopen 2 jaar geprobeerd elk podium te pakken en we schuiven daardoor geregeld aan bij VH, OCW, Rekenkamer, Politieke Partijen en Inspectie van het Onderwijs. En dat met een begroting die nog een stuk kleiner dan de VMH is…
De oplossing zou gevonden kunnen worden in het nemen van besluiten op de juiste plek: óf het ministerie van OCW (middels wettelijke kaders), óf op het niveau van de instellingen (waar over het algemeen de zeggenschap en medezeggenschap goed georganiseerd is). Wanneer de Vereniging Hogescholen zich weer zou profileren platform voor opinievorming en kennisdeling is inspraak nú al goed geregeld.
Ik ben het volledig eens met Bas van Helmondt, maar zolang de VH nog een andere werkwijze heeft, zou het mooi zijn als de VMH meer middelen had. De VMH bestaat uit leden (vaak voorzitters) van centrale medezeggenschapsraden. Die zitten al tot over hun oren in het medezeggenschapswerk voor hun eigen hogeschool. De VMH moeten ze ‘er even bij doen’. Dan kun je nooit een serieuze balancerende kracht zijn op landelijk niveau.