Dansers, theatermakers en muzikanten gaan vrijdag de straat op om geluid te maken tegen femicide. Eerstejaars student Donyea van den Berg (21) is erbij. Wat trekt deze HU-student naar een protest tegen vrouwenmoord?
Waarom voel je je genoodzaakt om hierbij te zijn?
‘Ik heb altijd voor mezelf moeten opkomen. Zelf heb ik een kleurtje en ben ik biseksueel, dus dat maakt mij onderdeel van twee minderheden in de wereld. Verder ben ik opgegroeid in een familie zeven kinderen, met vier broers en twee zussen. Full house dus. Hoewel er meer mannen waren, werd het gezin gedomineerd door vrouwen. Voornamelijk door mijn moeder. Zij is alleenstaand, mijn vader is bij haar weggegaan toen ik twee jaar oud was. Daarom moest zij al haar aandacht verdelen over de acht kinderen. Je kunt je dus voorstellen hoe moeilijk dat is, als ieder kind andere behoeftes heeft.’
‘Mijn relatie met mannen is altijd slecht geweest. Het begon met mijn vader die ik nooit heb gekend, maar over wie ik verhalen hoorde van mijn moeder. Dit ging door bij haar volgende vriend. Het waren allebei mannen die de baas wilden spelen. Ik herinner me nog goed hoe haar vriend schreeuwend in de kamer stond, ontevreden met hoe mijn moeder ons opvoedde. Het ging vaak over kleine dingen, zoals het eten. Hij vond het zijn rol als man in huis om de controle te houden, al liet mijn moeder dat allesbehalve toe.’
‘In mijn jeugd kreeg ik zelf ook te maken vervelende ervaring met een man, waarbij ik seksueel misbruikt werd. In de jaren daarna vond ik het moeilijk om met mannen te communiceren. Ik zag altijd het kwaad en werd constant gevoed door vooroordelen over ‘hoe ze zouden kúnnen zijn’. Mijn broers mochten mij als kind bijvoorbeeld niet optillen. Hetzelfde geldt voor relaties, ik vind het nog altijd moeilijk om een man dichtbij te laten komen.’
‘Dit maakte dat ik veel vriendinnen had, nog steeds eigenlijk. Ik ben geen nabestaande van femicide, maar ik krijg veel mee over hoe mannen de vrouwen om mij heen behandelen. Zo heb ik onlangs een vriendin uit een vervelende relatie geholpen. Na een zoveelste misstap maakte ze het uit, waarna ze een stortvloed aan berichtjes en belletjes van hem kreeg. Hij schold haar uit en bedreigde haar familie. Ik was verbaasd over hoe koel zij bleef, want de berichten waren erg heftig. Ik dacht alleen maar: ‘Nu bleef het bij dreigementen, maar wat is de volgende stap?’
Wat is femicide?
Femicide is het opzettelijk doden van vrouwen of meisjes omdat ze vrouw zijn. In Nederland wordt ééns in de acht dagen een vrouw om deze reden vermoord (CBS). Bij de helft van deze gevallen is een (ex-)partner de dader. Deze vorm van partnerdoding komt het meest voor bij vrouwen tussen de 20 en de 40 jaar en gescheiden vrouwen. Vrouwen onder de 20 jaar en weduwen overkomt dit het minste.
Over die strijd tegen onrecht, waar komt dat bij jou vandaan?
‘Op jonge leeftijd werd ik gepest om mijn kleur en omdat ik op jongens val. Zelfs nu gebeurt dit nog. Zo was ik met vriendinnen naar het zwembad en vroeg ik voor de grap een vriendin om haar nummer. Volkomen onschuldig, want ik kende haar al. Toen we ons iets later gingen omkleden, kwam er een groepje jongens naar me toe. ‘Wiens nummer wil jij hebben’, vroeg een van hen met een grijns op zijn gezicht. Hij beweerde dat ik een van hun nummers wilde, terwijl ik het duidelijk tegen mijn vriendin had. Voordat ik het wist gooide ze me terug in het zwembad, half op de rand. Mijn droge kleren gooiden ze erachteraan. Met schaafwonden op mijn benen en een flinke pijn in mijn ribben kwam ik thuis.’
‘Ik zat op een school met voornamelijk Christelijke en Islamistische kinderen. Dus ik heb altijd duidelijk moeten maken dat wij ook gewoon mens waren, dwars door hun geloofsovertuiging heen. Daar kreeg ik altijd te horen ‘dat is niet goed’ of ‘dat kan toch helemaal niet’. Daar krijg je een best dikke huid van.’
‘Ik heb zeven broers en zussen, dus daar zijn heel veel neefjes en nichtjes uitgekomen. Zij motiveren mij om op te komen voor de jonge kinderen en vrouwen, die nú in mijn oude schoenen staan. Vrouwen krijgen voortdurend te maken met vernederingen. Niemand moet zich klein voelen, en helemaal niet omdat je van een bepaald geslacht bent en minder gevonden lijkt te worden door een man.’
De tekst loopt door onder de foto
Heeft jouw moeder je nog iets meegegeven, over hoe je vrouwen moet behandelen?
‘Zeker, ik moet mijn moeder daarvoor bedanken. Ze heeft ons op eigen handje opgevoed, soms ook met harde lessen over hoe je vrouwen moet behandelen. ‘Vrouwen niet slaan, vrouwen laat je met rust, nee is nee’: al die punten heeft ze er bij ons ingestampt. Ik herinner me nog goed hoe mijn broer eens ruzie had met zijn vriendin. Hij kwam thuis en vertelde aan onze moeder hoe hij haar huilend achter had gelaten. Mijn moeder was ziedend en heeft hem direct teruggestuurd om zijn excuses te maken.’
‘Zij is een inspirerende vrouw, waar ik veel kracht uithaal. Zeven kinderen opvoeden, in je eentje met een bijstandsuitkering. In huis waren er altijd duidelijke regels, maar buiten die regels om hadden we veel vrijheid. Hield je je niet aan de regels? Dan liet ze je dat ook luid en duidelijk weten, met straf en een goede preek.’
En jaren later loop je met haar lessen op zak mee met een protest. Hoe zie je het voor je?
‘Een parade als deze is nieuw voor me, dus ik ben benieuwd wat ik ga zien. Ik hoop veel verschillende groepen mensen, ook die er niet speciaal voor gekomen zijn, maar die denken ‘hé, dat ziet er gaaf uit’ en spontaan meelopen. Dat zijn degenen die je wil bereiken.
Het mooie aan deze parade is dat het geen typisch protest is. Het belooft een vrolijke optocht te worden met veel dans en muziek, geen protest met harde leuzen en agressieve mensen. Niet dat dit een foute manier is, want dit heeft ook zijn effect, maar sommige voorbijgangers kunnen hier wel van schrikken. Bij een vrolijk protest als dit lijkt dat onmogelijk.’
Het artikel loopt verder onder de foto
Het onderwerp lijkt echt vuur bij je aan te wakkeren. Heb je zelf ook plannen om iets ermee te doen?
‘Dat lijkt me erg gaaf ja. Ik zit nu pas in mijn eerste jaar, dus ik wacht op het moment dat ik me kan profileren. Mijn opleiding gaat over alles wat met veiligheid te maken heeft, dus het lijkt me leuk om tijdens een stage een organisatie van binnen te kunnen inspireren. Betere veiligheid voor vrouwen, queer mensen en kinderen, daar wil ik me hard voor maken.
