Chatten via Slack, werken met Microsoft-systemen en je doelgroep bereiken via Instagram en TikTok: Big Tech heeft ons stevig in de greep. Op zoek naar tegenwicht presenteerde het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek donderdag de eerste resultaten in het Utrechtse gebouw van Le=en The Drain Play.
Redacties zijn afhankelijk van grote bedrijven. Algoritmes van Instagram en TikTok bepalen hoeveel mensen hun artikelen zien, Google en Meta vangen samen zo’n 80 procent van de digitale advertentie-inkomsten weg. Ook draaien veel redacties op Amerikaanse clouddiensten, van dataopslag tot Slack. En dat is nog maar het topje van de ijsberg.
Het contact dat je via een algoritme met je publiek opbouwt, is geen echte band, vertelt mediamaker en deelnemer Rowan Blijd. Ze ziet dat redacties te weinig druk voelen om van platforms als Instagram en TikTok los te komen, zolang ze er nog genoeg geld mee verdienen.
Ook Pieter van Boheemen, onderzoeker en deelnemer aan het onderzoek, vindt dat journalistiek op techplatforms kansloos is: ‘je begint met 10-0 achterstand’, omdat algoritmes zijn gemaakt om zoveel mogelijk aandacht te trekken, en niet om het beste of belangrijkste nieuws te laten zien. Van Boheemen vindt dat Europa de miljarden die het nu jaarlijks uitgeeft aan Amerikaanse techbedrijven, beter kan investeren in eigen technologie.
Een nieuw platform
Een concreet voorbeeld hiervan is het sociale medium waar deelnemer Laurens Hof met zijn team aan bouwt: speciaal voor nieuwsmedia en gebaseerd op de bestaande app Bluesky. Volgens Hof staat hier straks niet een algoritmisch bepaalde tijdlijn bovenaan, maar het nieuws van bekende media, en krijgt elke uitgever een eigen pagina op het platform. Omdat het platform er geen belang bij heeft om gebruikers zo lang mogelijk vast te houden, verwacht hij dat mensen sneller doorklikken naar het originele artikel.
De SVDJ Incubator ging op 6 maart 2026 van start met 27 vakprofessionals en loopt tot ongeveer december 2026. Dan presenteren ze de eindresultaten.
