Nog nooit liepen er zoveel mensen mee tijdens de Nacht van de Vluchteling. Trajectum vroeg wat docenten van de HU wat hun bewoog.
Door het hele land waren routes uitgestippeld van 10 tot maar liefst 50 kilometer. De actieloop om geld op te halen voor noodhulp aan mensen die wereldwijd op de vlucht zijn voor oorlog en geweld. In de mensenmassa liepen welgeteld 23 HU-medewerkers mee als ‘Team HU medewerkers’ die in totaal 7,747 euro ophaalde. Onder hen waren Felix, Ina, Anneloes en Marloes.
Als één van de allereerste lopers komen HU-docenten Felix, Ina en Anneloes aan bij het terrein voor de Hondekop in Utrecht: het startpunt. De avondzon schijnt nog fel, waardoor Anneloes (projectleider bij Taalsupport, onderdeel van het Student Support Center), nog snel even haar armen insmeert. Felix (hogeschooldocent bij de lerarenopleiding) staat al in de startblokken, met zijn wandelstok. Ina (opleider van docenten NT2, Nederlands als tweede taal) haalt een stuk zelfgemaakt bananenbrood uit haar tas dat ze graag deelt. Docent Marloes (hogeschooldocent bij de lerarenopleiding) loopt de grootste tocht, van 50 kilometer. Ze sluit aan bij de groep die later van start gaat.
Verharding van het debat is ook merkbaar op de HU
De Nacht van de Vluchteling is bedoeld om geld op te halen voor noodhulp. De hoge opkomst van dit jaar is opvallend. Hoewel de cijfers aantonen dat de instroom van vluchtelingen sinds 2023 daalt, lijkt het publieke debat over vluchtelingen en AZC’s steeds harder te worden.
Voor Marloes komt die verharding ook dichtbij. In haar woonplaats Loosdrecht is veel onrust rondom de noodopvang van asielzoekers. De sfeer in het dorp is rondom de noodopvang grimmig geworden. ‘Bij de noodopvang zijn iedere avond demonstraties,’ legt ze uit. ‘Er is nu ook een zelfbenoemde buurtwacht… en die vraagt dan ”ben je voor of tegen?”… Ik vind dat intimiderend en durf daar niet meer langs te fietsen.’
Eigenlijk wilde Marloes zelf een ‘team Loosdrecht’ samenstellen, maar vrienden raadden het haar af omdat het misschien provocerend zou werken naar de demonstranten. Toch liet ze zich niet uit het veld slaan. Ze besloot zich aan te sluiten bij het HU-team. De lokale steun bleek groot: individueel haalde ze, onder andere vanuit Loosdrecht, meer dan 1.000 euro op.
Ina hoort in haar klassen regelmatig verhalen van studenten met een migratieachtergrond die laten zien hoe subtiel en ongrijpbaar verharding kan zijn. ‘Ik hoor soms vervelende verhalen over hoe zij bejegend worden’. Ze noemt het voorbeeld van een student met een hoofddoek die vertelde dat zij op klaarlichte dag bij de bushalte stond te wachten en de buschauffeur simpelweg doorreed. Het venijn zit hem volgens Ina juist in de twijfel en de onbewijsbaarheid van zo’n situatie. ‘Je kunt nooit helemaal zwart-op-wit bewijzen dat die chauffeur doorreed vanwege die hoofddoek. Maar het zijn juist dit soort nare ervaringen en subtiele vormen van uitsluiting die er diep inhakken. Dat gaat mij aan het hart.’
Ook Anneloes, projectleider bij Taalsupport, merkt dat het voor vluchtelingstudenten lastig is om er op de opleiding echt tussen te komen. ‘Dat kan in hele kleine dingetjes zitten van: oké, er worden groepjes gemaakt en ik blijf weer over.’
Lopen als mens en bezorgde burger
De beslissing om mee te doen aan de Nacht van de Vluchteling komt voor de docenten dan ook diep van binnen. ‘Migratie zit in ons allemaal,’ benadrukt Ina. ‘Ik vind het moeilijk om te zeggen of ik hier eerder loop als docent of als bezorgde burger. Ik loop mee als mens en daarin komt voor mij alles samen.’
Anneloes sluit zich daarbij aan. De huidige polarisatie is voor haar juist dé reden om mee te doen. ‘We laten zien dat heel veel mensen anders denken en dat er ruimte is voor empathie.’
Marloes, die vannacht de monstertocht van 50 kilometer aflegt, haalt haar motivatie uit eigen ervaringen in het verleden. ‘Het is iets ouds van vroeger; buitengesloten voelen is een rotgevoel.’ Vanuit die eigen ervaringen voelde ze de drang om in actie te komen. ‘En het is fijn om dat met het HU-team te doen, om ook deze ervaringen weer mee te nemen in onze lessen en in onze gesprekken met studenten en collega’s’.
Een antidotum tegen wanhoop
Het terrein voor de Hondekop stroomt langzaam vol, maar ook bij de drukte vragen mensen elkaar beleefd of ze erlangs mogen. De sfeer blijft warm en gemoedelijk, ondanks de zware thematiek.
Voor de HU-docenten is deze massale steunbetuiging een emotionele ervaring. ‘Als ik te veel nieuws kijk, kan ik soms denken: oh, het gaat allemaal naar de haaien,’ zegt Felix met een bedrukte glimlach. Maar omringd worden door zoveel gelijkgestemden in de nacht is voor hem een opluchting. ‘Het is een natuurlijk antidotum tegen wanhoop.’
