Bij de opening van het Buurthuys op Utrecht Science Park was de wethouder nog vol lof over het initiatief. Maar dinsdagavond meldde de gemeente dat er geen subsidie is voor de ‘buurtverbinders’. Zo dreigt het Buurthuys over vier maanden alweer te moeten sluiten.
Nog geen maand geleden had de bewonersstichting haar nieuwe Buurthuys officieel geopend. Na het praatje van de wethouder was er tijd voor een hapje en een drankje. ‘Ga zo door, dit is belangrijk’ hadden studenten en initiatiefnemers meermaals te horen gekregen. Maar nu blijkt de verwachte subsidie van meerdere tonnen (over een periode van vier jaar) niet te komen.
Om de eenzaamheid en het gebrek aan sociale cohesie op het Science Park tegen te gaan, had de bewonersstichting een plan bedacht. De komende vier jaar zou in hun Buurthuys vrijwel permanent iemand aanwezig zijn om studenten te helpen en te voorzien van een praatje. Deze week waren de sollicitaties voor deze buurtverbinders. Niemand twijfelde eraan dat het geld er zou komen. De banden met de gemeente waren warm en de geluiden alleen maar positief.
Dinsdag kwam de brief: de gemeente stelde geen geld beschikbaar voor het salaris van de buurtverbinders. De grote subsidie Sociale Basis kregen ze niet. In feite betekent dit dat de bewonersstichting zelf maar moet uitzoeken hoe ze haar buurtverbinders komende vier jaar moet gaan betalen.
De Bewonersstichting WCU (uitspraak: We See You) bestaat uit vertegenwoordigers van verschillende officiële woonbesturen en heeft als doel de onderlinge sociale cohesie te bevorderen tussen bewoners van het Utrecht Science Park. Ze onderhoudt contacten met de HU, de UU, de SSH en de gemeente. Om activiteiten te organiseren (en dus om straks de eigen buurtverbinders te kunnen betalen) is ze afhankelijk van het geld van de gemeente Utrecht. Ze wordt ondersteund door twee kwartiermakers: Marco van Stralen (HU-docent) en Noor Scheltema (procesmanager).
Totaal onverwacht
‘Het was een harde klap. We waren met stomheid geslagen’, laat de voorzitter van de bewonersstichting Silke van der Horst weten. ‘Het voelt ondankbaar en we zijn teleurgesteld.
Ook penningmeester Anouk van Vliet zegt: ‘Ik voel me wanhopig, teruggeduwd in de shit. Toen ik het dinsdagavond hoorde, moest ik erom huilen.’
‘We werden platgelopen door wethouders en politici die hun mond vol hadden over bewonersparticipatie en die de problemen in de wijk wilden aanpakken’, vertelt Silke. ‘Zo was wethouder Eva Oosters aanwezig bij de opening van het Buurthuys en tijdens de Burendag. Ze moedigde ons aan en sprak lovend over ons initiatief. Maar nu we de subsidie niet krijgen, moeten we in december of januari de deuren alweer sluiten.’
Van Vliet vult aan: ‘Van niemand hebben we deze week een blijk van medeleven gekregen, alleen die koude brief.’
‘Iedereen zei tegen ons “Het is nodig”, “Ja, dit moeten jullie doen”,’ vertelt ook Marco van Stralen. Als HU-docent en kwartiermaker schreef hij de subsidie-aanvraag. ‘Mensen van het wijkbureau Oost, wethouders, politici, iedereen was enthousiast.’
‘Het is zo gek’, vindt ook Ray Polman, voorzitter van BoKS, belangenorganisatie voor huurders bij SSH. ‘Bij elke stap hadden we het gevoel dat de gemeente achter ons stond. Daarom was het een enorme verrassing dat we die subsidie toch niet kregen.’
De gemeente Utrecht liet dinsdag 30 juni in een raadsbrief weten welke sociale initiatieven de komende vier jaar subsidie ontvangen. Jaarlijks is 15,2 miljoen euro beschikbaar initiatieven die bijdragen aan ‘een sterke sociale basis’. De belangstelling is echter groter dan het beschikbare budget: van de 117 aanvragers krijgen 63 subsidie. De overige 54 organisaties vallen buiten de boot, ook als zij eerder wel subsidie van de gemeente ontvingen.
Buurtverbinders zonder geld?
Kunnen de buurtverbinders er zonder die tonnen subsidie echt niet komen? De penningmeester denkt van niet: ‘Ik heb geen idee hoe we ze anders moeten gaan betalen. Wijk Oost voor Elkaar krijgt wél geld. Moeten we bij hen aankloppen? Zij zijn een bestaande club van oudere mensen. Wij zijn nieuw, jong en hebben nog niet zo’n geoliede machine. Het voelt alsof ons deel daar ook bij zit, maar dat weten we niet zeker.’
Van Stralen: ‘Dit is doodzonde, want dit proces van bewonersparticipatie stopt in december, zoals het er nu uitziet. Er is nog voor vier maanden geld.’
Zijn er geen buurtverbinders te vinden die deze taak vrijwillig willen verrichten? De penningmeester is pessimistisch: ‘We laten al heel veel doen door vrijwilligers. Maar om continuïteit en professionaliteit te waarborgen hebben we die betaalde studenten van vier keer twintig uur per week nodig.’
Ook Polman is treurig gestemd: ‘We hebben genoeg plannen klaarliggen om hier een fijnere buurt van te maken, maar zonder geld kunnen we die niet uitvoeren.’
Als de subsidie zo essentieel was voor het Buurthuys, hadden ze dan die subsidie niet moeten aanvragen voordat ze het buurthuis openden? De voorzitter: ‘We werden juist door de gemeente aangemoedigd. We zijn niet met een willekeurig plan gekomen; we hebben laten zien dat we serieus zijn.’
Het USP zonder buurtverbinders?
Waarom werd deze subsidie niet toegekend? Daar kon de gemeente tot nu toe desgevraagd geen antwoord op geven. Wel lieten ze in een algemene verklaring aan Duic het dinsdag de volgende reactie: ‘Wij realiseren ons dat dit ingrijpende gevolgen kan hebben, maar een afwijzing betekent niet dat een activiteit automatisch moet stoppen. Het college belooft met de betreffende organisaties om de tafel te gaan voor de mogelijkheden en een eventueel alternatief aanbod.
‘Een subsidie kan om meerdere redenen worden afgewezen. Er kan een foutje in de aanvraag zitten of het bedrag kan te hoog zijn’.
HU-docent Maartje Vermeulen zat vier jaar in de gemeenteraad en zette het Buurthuys zelf op de agenda. ‘Destijds werd de motie over dat die ontmoetingsruimte er moest komen unaniem aangenomen.’
Vermeulen: ‘De gemeente heeft door de vorige kabinetten flink moeten bezuinigen in de afgelopen drie jaar. Ze proberen de meest kwetsbare mensen te sparen en hebben te maken met hoge kosten voor jeugdzorg en huishoudelijke hulp.’
‘Ik snap dat de gemeente moet kiezen, dat het geld niet een oneindige pot is’, zegt Marco van Stralen. ‘Maar dat het geld er nu nét niet is voor deze doelgroep? Waar de afgelopen jaren heel veel is gesproken over hun eenzaamheid, mentale weerstand en hun apathie tegenover de democratie? Dan vind ik het zeer onverstandig om een dergelijk initiatief in de kiem te smoren.’
Van Stralen ziet de betaalde buurtverbinders als cruciaal voor het leefbaar maken van de campus: ‘We zagen afgelopen jaren dat het voor sociaal werkers moeilijk was om binnen te komen in die flats. De afstand met de leefwereld van bewoners is te groot. Daarom is het zo zonde als het team van buurtverbinders, bestaande uit bewoners zelf, niet de schakel kan blijven tussen veel zorgorganisaties, huisartsen, gemeente en wat er leeft bij veel bewoners. Zo kan er beter, effectiever en goedkoper worden gehandeld als er iets speelt bij iemand. Juist daarvoor was dit nu bedoeld. Er was juist een vast netwerk ontstaan.’
Vertrekkend directeur van Stichting Science Park, Jan Henk van der Velden, kreeg de brief op zijn laatste werkdag. Desgevraagd laat hij weten dat hij hier niets over wil zeggen omdat hij uit functie is. Interim directeur-bestuurder Jasper van Aalst laat per mail weten: ‘Dit thema blijft structurele aandacht en ondersteuning nodig hebben. We verwachten dan ook dat we samen een oplossing of alternatieve mogelijkheden vinden.’
Hoe nu verder?
Niemand van de betrokkenen ziet het verdwijnen van het Buurthuys zitten. ‘Het Science Park is een buurt waar de mentale gezondheid van bewoners de slechtste is’, vertelt Polman. ‘Dat komt ook doordat er geen voorzieningen zijn die ’s avonds open zijn, zoals restaurantjes of kroegen. Daardoor leven studenten annoniem en langs elkaar heen. De afgelopen twee jaar hebben we goed samengewerkt met de HU, de universiteit en de gemeente om daar verandering in te brengen. Ons “kroonjuweel” tot nu toe is het Buurthuys. Een plek waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten, tegen die eenzaamheid.’
Volgens Maartje Vermeulen zouden andere partijen wat meer in hun buidel kunnen tasten: ‘De universiteit heeft het Buurthuys betaald. Ik vind dat de SSH en Hogeschool Utrecht meer zouden kunnen bijdragen.’
‘We moeten ons herpakken en dat gaan we ook doen’, laat penningmeester Anouk weten. Van der Horst laat haar hoofd ook niet hangen. ‘Het nieuws is twee dagen oud, dus we zijn nog aan het nadenken. We willen in ieder geval in gesprek met de wethouder en in augustus of september actie ondernemen.’
