Kort

Franse rellen op scholen gaan door zonder flitsgranaten

De Franse politie gebruikt voorlopig geen flitsgranaten meer bij scholierenprotesten. Minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez heeft het gebruik opgeschort na een ernstig incident in Lens, waarbij een 15-jarige jongen zwaargewond raakte. Zijn linkerhand moest worden geamputeerd. Ook liep hij verwondingen op aan zijn rechterhand, gezicht en borst.

Sinds vorige week demonstreren scholieren in Frankrijk tegen problemen in het onderwijs, zoals achterstallig onderhoud, grote klassen, lange schooldagen en het lerarentekort.

Over het incident in Lens bestaat nog onduidelijkheid. Volgens een politiebron wilde de jongen een gegooide flitsgranaat teruggooien, waarna die in zijn hand ontplofte. Ooggetuigen zeggen dat de granaat direct in zijn hand terechtkwam. Er loopt een onderzoek.

Sinds het begin van de protesten raakten 215 scholieren gewond. Ook een andere jongen liep een dubbele kaakbreuk op door een traangasgranaat. Nuñez zegt dat achttien geweldsincidenten worden onderzocht.

De protesten gaan mogelijk door. Vakbond CGT kondigde nieuwe demonstraties aan.

Uitspraken beroepszaken UU-studenten al vijf jaar niet gepubliceerd

Het College van Beroep voor de Examens (CBE) van de Universiteit Utrecht heeft al vijf jaar geen uitspraken in studentenzaken op de universiteitswebsite gepubliceerd. De UU belooft een inhaalslag, meldt DUB.

Studenten kunnen bij het CBE in beroep tegen beslissingen van hun examencommissie. Hoewel universiteiten niet verplicht zijn uitspraken openbaar te maken, geldt publicatie van geanonimiseerde zaken als belangrijk voor transparantie. Ook kunnen uitspraken inzicht geven in terugkerende problemen voor studenten.

Volgens de UU was er de afgelopen jaren door onderbezetting bij Juridische Zaken geen capaciteit om uitspraken te anonimiseren en publiceren. Jurist en hoger-onderwijsexpert Peter Kwikkers vindt dat alle uitspraken ‘zonder smoesjes’ en zo snel mogelijk openbaar moeten worden gemaakt.

Het CBE is inmiddels weer op volle sterkte. Uitspraken uit 2025 en 2026 zijn geanonimiseerd en worden gecontroleerd. De universiteit verwacht deze de komende maanden te publiceren.

In 2025 dienden 325 studenten beroep in. De meeste zaken gingen over cijfers (111) of toelating tot een master (77).

Nobelprijs natuurkunde voor waarneming van neutrino’s op de Zuidpool

De Vlaamse natuurkundige Francis Halzen (1944) ontvangt de Nobelprijs voor de natuurkunde voor zijn werk aan de IceCube Neutrino Observatory op de Zuidpool. Met deze detector kunnen wetenschappers neutrino’s waarnemen: nauwelijks traceerbare deeltjes die vanuit de diepten van het heelal naar de aarde komen.

Halzen werd geboren in Vlaanderen en studeerde in Leuven, maar werkt al tientallen jaren in de Verenigde Staten. In 1988 bedacht hij het idee voor IceCube. Ruim twintig jaar later vonden de eerste waarnemingen plaats, dankzij een internationale samenwerking van meer dan 450 wetenschappers.

De detector ligt ongeveer twee kilometer diep in het Zuidpoolijs. Wanneer neutrino’s daar botsen met materie, ontstaat soms een lichtspoor. Daarmee kunnen onderzoekers bepalen waar de deeltjes vandaan komen. Zo leveren neutrino’s informatie over onder meer zwarte gaten en andere extreme verschijnselen in het heelal.

Volgens het Nobelcomité heeft de ontdekking de sterrenkunde veranderd. Inmiddels worden ook neutrino-observatoria in water gebouwd.

Aan de Nobelprijs is dit jaar 12 miljoen Zweedse kronen verbonden, ruim één miljoen euro.

Hogescholen bereid om studenten richting AI, energie en veiligheid te bewegen

Hogescholen zijn bereid van alles te doen om studenten te interesseren voor opleidingen en onderzoek in energie, veiligheid, AI en biotech. Dat blijkt uit plannen die de onderwijssector heeft ingediend bij het ministerie van Onderwijs als onderdeel van de nieuwe talentstrategie.

Het kabinet wil dat meer studenten worden opgeleid voor sectoren waar grote personeelstekorten zijn. Daarbij krijgen onderwijsinstellingen veel ruimte om zelf maatregelen te nemen. Dwingende regels zijn volgens de plannen niet nodig.

Hogescholen willen onder meer nieuwe masteropleidingen ontwikkelen die aansluiten bij de vier strategische sectoren. Ook kan het hbo-onderzoek zich sterker op deze gebieden richten. Daarnaast willen instellingen studenten actief wijzen op de kansen in deze sectoren, zolang de vrije studiekeuze overeind blijft.

Studenten uitten eerder zorgen over de talentstrategie van het kabinet. Zij vreesden dat jongeren richting bepaalde opleidingen zouden worden gestuurd. De plannen wijzen vooralsnog vooral op stimulering en vrijwillige keuzes.

Hogescholen: ‘Maak bij- en omscholing tot publieke taak’

Hogescholen vragen aan het kabinet om bij- en omscholing van werkenden voor hbo-instellingen een publieke taak te maken. Daarmee moet het voor instellingen mogelijk worden om publiek geld te besteden aan cursussen en opleidingen voor werkenden. Dat schrijven de hogescholen in hun uitwerking van de Talentstrategie.

Bij- en omscholing is nu geen wettelijke taak van hogescholen. Daardoor kunnen instellingen in de problemen komen als ze hiervoor publiek geld gebruiken. De hogescholen vragen daarom om de regelgeving aan te passen. Ook moeten de regels eenvoudiger worden, vinden ze.

Ook universiteiten en mbo-instellingen pleiten ervoor om bij- en omscholing als publieke taak aan te merken. Volgens de onderwijsinstellingen is dat nodig om werkenden beter voor te bereiden op veranderingen op de arbeidsmarkt.

Maandag maakte het ministerie van Onderwijs bekend dat het allerlei plannen heeft ontvangen van het mbo, hbo en wo, over hoe zij kunnen bijdragen aan de talentstrategie.

Omstreden taaltoets uit de wet

De omstreden taaltoets uit het vorige kabinet verdwijnt uit het wetsvoorstel Internationalisering in balans (WIB). Dat maakte het ministerie maandag bekend, op dezelfde dag dat onderwijsinstellingen afspraken maakten met het huidige kabinet over een nieuwe talentstrategie.

Met het schrappen van de toets houden hogescholen en universiteiten zelf de vrijheid om te bepalen welke opleidingen zij in het Engels aanbieden. De toets was bedoeld om de verengelsing van het hoger onderwijs terug te dringen en de minister de mogelijkheid te geven opleidingen tot het Nederlands te verplichten.

De onderwijssector verzette zich fel tegen de maatregel en stelde zelfregie voor: instellingen zouden minder Engelstalig onderwijs aanbieden en terughoudender zijn met het werven van internationale studenten.

In het nieuwe wetsvoorstel staat wel dat instellingen het Nederlands van studenten moeten verbeteren, ook van internationale studenten. Maar die norm is niet afdwingbaar, schrijft de minister in een Kamerbrief. De afspraken over zelfregie worden daarmee vooral een kwestie van vertrouwen.

Nobelprijs geneeskunde voor ‘lichtknopje’ in hersencellen

De grondleggers van de optogenetica, twee Duitsers en een Amerikaan, ontvangen dit jaar de Nobelprijs voor de geneeskunde. Die bedraagt dit jaar omgerekend meer dan één miljoen euro. De winnaars delen dit.

Het onderzoek begon bij de vraag waarom een bepaalde alg naar het licht toe zwemt: wat gebeurt in zo’n simpel eencellig organisme als het op licht reageert?

De Duitsers Peter Hegemann en Georg Nagel ontrafelden in de vroege jaren 2000 welk eiwit in de alg daarvoor verantwoordelijk is. Zo vonden ze als het ware de aan/uitknop waar neurowetenschappers naarstig naar op zoek waren. De Amerikaan Karl Deisseroth kreeg dit in 2005 bij muizen voor elkaar.

Hiermee ontstond de optogenetica. Onderzoekers kunnen nu de impact van bepaalde neuronen beter bestuderen, veelal in proefdieren. De hoop is dat het onderzoek bijvoorbeeld gaat bijdragen aan de genezing van bepaalde vormen van blindheid of zelfs kan helpen bij de behandeling van angsten en andere neurologische problemen.

HOP, Bas Belleman

Zes Nederlandse universiteiten betalen nog steeds tonnen voor instituut in Rusland

Zes Nederlandse universiteiten betalen samen jaarlijks ruim drie ton voor het Nederlands Instituut in Sint-Petersburg (NIP). Dat instituut werd eind jaren negentig opgericht voor onderwijs en onderzoek in Rusland. Daar is aan de Radboud Universiteit Nijmegen ophef over ontstaan. Steunen we hiermee de oorlog, vragen medewerkers zich af in universiteitsblad Vox.

Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 werden de activiteiten van het NIP opgeschort. Studenten gaan er niet meer heen en er zijn geen gezamenlijke projecten met Russische instellingen. Toch blijven de Nederlandse universiteiten – Utrecht, Groningen, Leiden, Nijmegen en de twee Amsterdamse universiteiten – huur en salarissen betalen. De bibliotheek in Sint-Petersburg blijft open.

Voorstanders wijzen erop dat het NIP geen Russische instelling is en juist contacten met Russische wetenschappers kan behouden. De Universiteit van Amsterdam, penvoerder van het NIP, wil het instituut behouden met het oog op de periode na de oorlog. Tegenstanders vinden dat daarmee het Russische regime wordt gelegitimeerd.

OM: Geen vervolging van Palestijnse student in Maastricht om filmpje

Het Openbaar Ministerie start geen strafrechtelijk onderzoek naar een Palestijnse student van de Universiteit Maastricht. Hij blijft voorlopig geschorst.

De student, afkomstig uit Gaza, plaatste op Instagram een filmpje waarop hij naar een uitzending van Al Jazeera kijkt. Bij beelden van Palestijnen in militaire kleding zegt hij: ‘7 October. This is me.’ De universiteit is met hem in gesprek gegaan. Hij zou hebben gezegd dat het om een misverstand ging.

In de verklaring van de UM staat dat de universiteit ‘met de student en andere betrokkenen’ in gesprek gaat over de vraag hoe de student weer kan gaan studeren. Nadere vragen van universiteitskrant Observant over dit misverstand zijn niet beantwoord.

Het Openbaar Ministerie start geen verder strafrechtelijk onderzoek. In een verklaring staat dat de politie geen aanwijzingen heeft gevonden dat deze student bij de aanval van 7 oktober 2023 betrokken was. Ook van het verheerlijken van terrorisme en opruiing, eveneens strafbare feiten, zou geen sprake zijn.

HOP, Bas Belleman

Zes Nederlandse universiteiten blijven betalen voor instituut in Rusland

Ruim vier jaar na de Russische aanval op Oekraïne houden zes Nederlandse universiteiten nog altijd vast aan hun Russische buitenpost: het Nederlands Instituut in Sint-Petersburg (NIP).

De universiteiten van Groningen, Leiden, Utrecht, Nijmegen en de twee van Amsterdam betalen samen jaarlijks ruim drie ton voor een gebouw en personeel in Sint-Petersburg. Daar is aan de Radboud Universiteit Nijmegen ophef over ontstaan. Steunen we hiermee de oorlog, vragen medewerkers zich af in universiteitsblad Vox.

In 2022 deed de minister van Onderwijs de dringende oproep om de samenwerking met Russische instellingen te stoppen. Universiteitenkoepel UNL gaf daar gehoor aan.

Ook de activiteiten van het NIP in Sint-Petersburg zijn sindsdien opgeschort. De NIP-bibliotheek in Sint-Petersburg blijft echter open en de huur en salarissen worden doorbetaald. Het is een Nederlands instituut in Rusland, oordelen voorstanders.

‘Je legitimeert hiermee het Russische regime’, zeggen tegenstanders.

HOP, Olmo Linthorst

Franse scholierenprotesten houden aan; al 119 gewonden

De Franse scholierenprotesten tegen een tekort aan leraren en verouderde schoolgebouwen houden aan. Sinds het begin van de protesten zijn 119 mensen gewond geraakt, onder wie leerlingen, docenten en schooldirecteuren. Ook zijn honderden mensen aangehouden.

De protesten begonnen vorige week in de regio Parijs, waar scholieren de ingangen van middelbare scholen blokkeerden. Inmiddels zijn ook in onder meer Saint-Denis, Lyon en Lille demonstraties. Donderdag worden opnieuw protesten verwacht.

Volgens minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nunez werden gisteren 625 mensen aangehouden. De meeste arrestanten zijn minderjarig. Ook waren er zeven incidenten waarbij zoutzuur naar politieagenten werd gegooid.

De onrust valt samen met de presentatie van de Franse begroting voor 2027. De regering wil naar verwachting bezuinigen om de overheidsfinanciën te verbeteren. De regering veroordeelt het geweld, maar erkent dat de problemen op middelbare scholen serieus zijn en moeten worden aangepakt.

Extra geld voor hoger onderwijs groeit niet mee met inflatie

Het extra geld voor onderwijs groeit niet mee met de inflatie. Dat staat in antwoorden op ‘feitelijke vragen’ die de Tweede Kamer over de Miljoenennota heeft gesteld om straks goed geïnformeerd debatten te kunnen voeren.

Er staat dat het kabinet de komende twee jaar de ‘loon- en prijsbijstelling’ gaat inhouden voor de extra middelen die in het coalitieakkoord zijn afgesproken. Volgend jaar krijgt het onderwijs er ongeveer 1 miljard euro bij en het jaar erna is dat 1,2 miljard. Bij een inflatie van 3 procent scheelt het komend twee jaar dus zo’n 67 miljoen euro.

Voor het primair en voortgezet onderwijs is het kabinet wettelijk verplicht om de inflatie te corrigeren, maar voor het mbo en hoger onderwijs hoeft dat niet. Het vorige kabinet vond het geen goed idee om daar verandering in te brengen.

HOP, Bas Belleman