Aan 18 hogescholen is de afgelopen maand voor zo’n 31 miljoen euro aan onderzoeksubsidies toegewezen voor praktijkgericht onderzoek. Hogescholen en partners leggen zelf ook geld bij.
Van de 53 aanvragen die in juni waren ingediend voor een RAAK-publiek-subsidie zijn er 22 gehonoreerd bij in totaal twaalf hogescholen, meldt Regieorgaan SIA. Met maximaal 350 duizend euro verrichten deze hogescholen onderzoek naar praktijkvragen uit de publieke sector.
De hogescholen werken samen met ten minste twee publieke organisaties. De onderzoekspartners, waaronder de hogeschool zelf, verdubbelen de RAAK-subsidie uit eigen zak. De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) en het kleine Van Hall Larenstein sleepten bij deze RAAK-publiek-subsidie de meeste toekenningen in de wacht.
Hogeschool Utrecht: Kinderschoenen en AI
Twee projecten komen van de Hogeschool Utrecht: Uit de kinderschoenen en Verantwoorde inkoop AI.
Anton Boonen, lector Duurzame Gemeenschappen, is ‘behoorlijk trots’, laat hij weten. ‘De kans dat je zo’n subsidie niet krijgt is vele malen groter.’ Wat Uit de Kinderschoenen vooral interessant maakt, is voor hem de samenwerking met brancheorganisaties Sociaal Werk Nederland en negen welzijnsorganisaties die aan de slag gaan met kinderwerkers. Een van de uitgangspunten van het project is dat professionals die met kinderen werken, beter moeten samenwerken. ‘De sociaal werker – en vooral de kinderwerker – is de professional die deze verbindende rol het beste kan vervullen’, zegt Boonen.
‘Welke sociaal werkers spelen nu een belangrijke rol om die kinderen te helpen? It takes a village to raise a child. De school is cruciaal, want daar komen kinderen nu eenmaal. Maar je hebt ook sportverenigingen, bibliotheken, clubhuizen. Het grote probleem is dat er wel allerlei sociaal werkers aan het werk zijn, maar ze zijn weinig zichtbaar. Een paar van het in Utrecht zijn direct gekoppeld aan de school, maar dat is lang niet altijd zo. En het zijn er te weinig, te weinig mensen kiezen voor het vak. Met dit project willen we ze zichtbaar maken en hun kennis en vaardigheden verbeteren.’
‘We willen in gesprek gaan met ouders en kinderen die al kinderwerkers ontmoeten om te onderzoeken wat ze eraan hebben. We doen groepsinterviews met kinderwerkers om erachter te komen wat ze missen. En we willen een instrument maken om hun werk goed genoeg te kunnen beschrijven. Dat kan bijvoorbeeld een visuele tool zijn die zichtbaar maakt in welke leefomgevingen kinderen zich allemaal bevinden en welke professionals ze daar tegen komen. Of een toolbox wat de kinderwerker helpt om de eigen competenties zichtbaar te maken. We doen dit uiteraard samen met de opleiding Social Work.’
AI inkopen: wie is er verantwoordelijk?
Het andere HU-project is Verantwoorde Inkoop AI, onder leiding van Huib Aldewereld. Hij is ICT’er en doet al twintig jaar onderzoek naar hoe je kunstmatig intelligentie op een verantwoorde manier toepast. Van beslisondersteuning tot slimme algoritmiek, maar de laatste jaren vooral slimme chatbots.
‘Als lectoraat AI zijn we hier al een tijdje mee bezig. We hadden in de eerste fase moeite om de juist partners bij elkaar te krijgen. De eerste poging, vorig jaar, mislukte omdat de commissie de plannen nog iets te vaag vond. In juni hebben we het opnieuw ingediend. Het nieuws kwam vlak voor kerst als een cadeautje en iedereen was erg blij. De maatschappelijke partners zijn onder andere Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de gemeentes Utrecht, Rotterdam en Eindhoven. Ik ben ook al door MKB Nederland benaderd, want die zien hier ook de noodzaak van in,’ vertelt Aldewereld.
‘Gemeenten zien kansen voor AI in hun dienstverlening, maar moeten risico’s zoals privacy, gelijkheid en betrouwbaarheid beheersen volgens AVG en EU-regels. Ons project ontwikkelt een instrument voor verantwoorde AI-inkoop en implementatie, inclusief procesverbeteringen en technische tests, afgestemd op gemeentelijke context om publieke waarde en innovatie te waarborgen.’
‘Dat gaan we doen door heel concreet te kijken naar welke aspecten er allemaal komen kijken bij de aankoop van AI-systemen en het ontwikkelen van tests en test-methoden om zekerheid te krijgen over die risico’s.’
‘De vraag is: wie is er verantwoordelijk voor als het gebruik van een ai-tool verkeerd gaat? Dat moet je van tevoren weten en dus vastleggen. En zonder de AI-tool te testen in de situatie waarin ze gebruikt gaat worden, kan dat eigenlijk niet.’
RAAK-PRO
In december zijn ook de grote RAAK-PRO subsidies uit de aanvraagronde van 2024 toegewezen. Van de 162 aanvragen kunnen 34 projecten van start bij 14 hogescholen. Met maximaal zeven ton, die door de samenwerkingspartners naar minstens een miljoen euro wordt verhoogd, wordt vier jaar onderzoek betaald.
De meeste PRO-subsidies gingen naar de HvA, de HAN, Zuyd en Van Hall Larenstein. De HU kreeg er als penvoerder twee toegewezen: het Cartesius-project en het onderzoek naar microplastics die vrijkomen bij het wassen van kleren.
